واژه «عمالا» در منابع لغوی کهن به عنوان یک اصطلاح جغرافیایی و زبانی در ناحیه ماوراءالنهر شناخته شده است و در متون قدیمی به معنای جنگ، خصومت و درگیری به کار رفته است. این واژه نشاندهنده نوعی اصطلاح محلی یا گویشی است که در میان مردم آن منطقه برای بیان حالت دشمنی و نزاع مورد استفاده قرار میگرفته است. بر اساس توضیحات لغوی، «عمالا» بیشتر در بافت تاریخی و فرهنگی خاصی کاربرد داشته و در زبان فارسی معیار امروز جایگاه رایجی ندارد. این واژه در حاشیه برخی منابع مانند فرهنگ اسدی نخجوانی نیز مورد اشاره قرار گرفته و از آن به عنوان واژهای مرتبط با زبان و اصطلاحات ماوراءالنهر یاد شده است. کاربرد آن معمولاً در توصیف شرایطی بوده که میان دو گروه یا افراد، حالت خصومت و درگیری وجود داشته است. از نظر معنایی، «عمالا» را میتوان معادل واژههایی مانند جنگ، نزاع و دشمنی در نظر گرفت، هرچند بار تاریخی و منطقهای خاص خود را دارد. این واژه در متون ادبی یا گفتار امروزی کاربرد ندارد و بیشتر در بررسیهای لغوی و تاریخی مورد توجه قرار میگیرد. وجود چنین واژههایی نشاندهنده تنوع زبانی و فرهنگی در مناطق مختلف جهان اسلام و بهویژه ماوراءالنهر در گذشته است. به طور کلی، «عمالا» اصطلاحی کهن به معنای جنگ و خصومت است که در زبان مردم ماوراءالنهر به کار میرفته و امروز تنها در منابع لغوی و تاریخی دیده میشود.
عمالا
لغت نامه دهخدا
عمالا. [ ] ( اِ ) جنگ و خصومت به زبان ماوراءالنهر. ( یادداشت مرحوم دهخدا از حاشیه فرهنگ اسدی نخجوانی ).