عطف بر محل

[ویکی فقه] عطف بر محل به عطف یک کلمه بر محل معطوف علیه اطلاق می شود.
«عطف بر محل» یکی از اقسام سه گانه عطف به اعتبار معطوف، و آن عطف معطوف است بر محل معطوف علیه، نه لفظ آن؛ یعنی هر اعرابی برای محل معطوف علیه باشد، همان اعراب در معطوف نیز جاری می شود؛
مثال
مانند: (واتبعوا فی هذه الدنیا لعنة ویوم القیامة…) «و هم در این دنیا و هم در روز قیامت لعنتی گریبانگیرشان شد…». دراین آیه «یوم القیامة» با اعراب نصب، عطف بر محل «هذه» شده که منصوب است.
شروط سیوطی برای عطف بر محل
سیوطی سه شرط برای این گونه عطف ذکر می کند:۱. امکان ظاهر شدن اعراب معطوف علیه در کلام فصیح و صحیح وجود داشته باشد؛۲. اعراب محل معطوف علیه اصلی باشد، نه فرضی و مجازی؛۳. وجود محرز؛ یعنی باید در عطف بر محل معطوف علیه، طالب محل موجود باشد.
عناوین مرتبط
...

💡 4- قرار گرفتن ((ارجلكم )) در كنار ((رووسكم ))) گواه بر اين است كه پاها نيزبايد مسح شود نه اينكه آن را بشويند (و اگر ملاحضه كنيم ((ارجلكم )) بفتح لام قرائتشده بخاطر آن است كه عطف بر محل ((برووسكم )) است نه عطف بر ((وجوهكم))(122)

💡 اين جمله عطف بر محل جمله (اقسمتم ) است و معنايش اين است كه:و باز مگر شما نبوديدكه در خانه و قريه و شهر مردمى منزل كرديد كه آنان نيز ظلم كردند و به كيفر ظلمشانمنقرض شدند.پس از دو جهت

💡 بعضى از قراء كلمه اول آيه را (اءن ) به فتح همزه و با تشديد و بدون تشديدقرائت كرده اند و گويا مدخول آنرا عطف بر محل (الا تشركوا به شيئا) گرفتهاند.بعضى ديگر آنرا به كسر همزه قرائت كرده اند كه بنابراين قرائت، جملهمدخول آن جملهاى مستانفه خواهد بود.

💡 4 - قرار گرفتن (ارجلكم ) در كنار (رؤ وسكم ) گواه بر اين است كه پاها نيزبايد مسح شود نه اينكه آن را بشويند (و اگر ملاحظه مى كنيم (ارجلكم ) بفتح لامقرائت شده بخاطر آن است كه عطف بر محل (برؤ وسكم ) است نه عطف بر (وجوهكم)).