صمصام الدوله

( صمصام الدولة ) صمصام الدولة. [ ص َ مُدْ دَ ل َ ] ( اِخ ) رجوع به ابوکالنجار مرزبان بن فناخسره... شود.

صَمصام الدّوله (لاهور ۱۱۱۱ ـ ۱۱۷۱ ق)
(ملقب به: «شاهنوازخان خوافی اورنگ آبادی») مورخ و از رجال ایرانی تبار هند. صمصام الدوله فرزند میرحسین علی بود و خاندان او از ساداتی بودند که در زمان اکبرشاه از خراسان به هند مهاجرت کردند و در دربار پادشاهان گورکانی هند مشغول خدمت شدند. وی از جانب آصف جاه و فرزندش، ناصر جنگ، به منصب دیوانی برار، حیدرآباد، اورنگ آباد، دکن و نیز صوبه داری حیدرآباد و وکالت صلابت جنگ رسید (۱۱۵۰ ـ ۱۱۶۷ ق) و ملقب به «صمصام الدوله» شد. صمصام الدوله در شورش دکن از ناصر جنگ پشتیبانی کرد ولی پس از مدتی حیدر جنگ، برادر ناصر جنگ، او و فرزندانش را اسیر کرد و پنج سال به زندان افکند و سرانجام به توطئه فرانسویان، وی و پسر خردسالش را حیدر جنگ به قتل رساند. صمصام الدوله مردی دانشمند، ادیب و از منشیان بزرگ بود. او در علم رجال و انساب و ادب فارسی مهارت داشت. از آثارش می توان به مآثر الامرا، در زندگی نامۀ رجال تیموریان هند، از اکبرشاه تا روزگار مؤلف، (کلکته، ۱۳۰۹ ق)؛ بهارستان سخن، در زندگی نامۀ شعرا؛ و فرائد الفوائد در کلام اشاره کرد.

💡 در دوران زمامدارى صمصام الدوله، ابواحمد پدر سيد رضى از بند اسارت آزاد گشت وسيد رضى با سرودن اشعارى مقدم پدر از گرامى داشت.(79)