صغد نام تاریخی منطقهای کهن و تمدنساز در آسیای میانه است. این ناحیه، که در متون فارسی و عربی با نامهایی همچون سغد و صُغد نیز از آن یاد شده، عمدتاً در محدودهی کشورهای امروزی ازبکستان و تاجیکستان واقع بوده است. شهرهای بزرگ و پرآوازهای مانند سمرقند و بخارا، که کانونهای تجاری، علمی و فرهنگی بهشمار میرفتند، در قلب این منطقه قرار داشتند.
سغدیان، مردمان این سرزمین، تاجران و جهانگردان پرآوازهای بودند که نقش بیبدیلی در برقراری پیوندهای اقتصادی و فرهنگی در طول جادهی ابریشم ایفا کردند. شبکهی گستردهی بازرگانی آنان از چین تا دریای مدیترانه امتداد داشت و زبان سغدی برای قرنها به عنوان یکی از زبانهای مهم ارتباطی بین اقوام مختلف در این مسیر کاربرد داشت. این موقعیت ممتاز، باعث رونق و شکوفایی اقتصادی و هنری در این منطقه شد.
اهمیت تاریخی و تمدنی صغد تنها به عرصهی اقتصاد محدود نمیشود. این منطقه خاستگاه یکی از کهنترین زبانهای ایرانی شرقی است و آثار ادبی و مذهبی بهجایمانده از سغدیان، اطلاعات ارزشمندی دربارهی باورها، تاریخ و شیوهی زندگی آنان در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. امروزه مطالعهی میراث غنی صغد، کلیدی اساسی برای درک بهتر تعاملات فرهنگی و تمدنی در آسیای مرکزی محسوب میگردد.
