شروانشاه

شروانشاه. [ ش َرْ ] ( اِخ ) لقب عام ملوک شروان. ( آثار الباقیة ). لقب پادشاهان شروان [ به اران ] که آنان را لیزان شاه و خرسان شاه نیز می خوانده اند. ( از حدود العالم ). منظور خاقان اکبرابوالهیجا فخرالدین منوچهربن فریدون شروانشاه و پسروی خاقان کبیر جلال الدین ابوالمظفر اخستان بن منوچهر است که پدر و پسر ممدوح خاقانی بوده اند:
چون عزم داری راه را چون دل دهی دلخواه را
فرمان شروانشاه را بر دل نگهبان دیده ام.خاقانی.یا گهرهایی که در افسر نشاند افراسیاب
پیش شروانشاه کیخسرو مکان افشانده اند.خاقانی.رجوع به شروانشاهان و دیوان خاقانی چ سجادی صفحه سی و شش وسی و هفت مقدمه شود.

( صفت ) پادشاه شروان و آن عنوان امرای ناحیه شروان - که در مشرق رود کورا و مغرب بحر خزر قرار دارد - می باشد.

💡 در دورهٔ شروانشاهان، باکو بخشی از شروان بود. شروان مانند بقیهٔ اران بخشی از سرزمین آذربایجان نبود. آذربایجان به منطقهٔ جنوب رود ارس گفته می‌شد. باکو پایتخت شروانشاهان در سده‌های ۱۴ و ۱۵ میلادی بود و بعد بخشی از ایران صفوی شد.

💡 شروان در زمان خاقانی، زیر نظر شروانشاهان بوده‌است. نیاکان شروانشاهان، عرب‌تبار بودند، اما با وصلت با خاندان‌های محلی، از قرن دهم میلادی به بعد، شروانشاهانه هویت ایرانی گرفتند و اصلیت خود را به ساسانیان می‌رساندند.

💡 رحمت ایزد، که روح روح اوست بر تن و بر جان شروانشاه باد

💡 بر اساس برآوردی دیگر، این بنا را شروانشاه «فرخ یسار» به عنوان آرامگاه برای خود ساخته بود؛ ولی از آنجا که جنگ «جابانی» را در ۱۵۰۰م. به «قزلباشها» باخت و توسط آنها به آتش کشیده و کشته شد، جسد وی در این بنا تدفین نگردید.

💡 شعر مجیر ای ماه نو بسرای بعد از راه تو در بزم شروانشاه نو شاه فریدونی نسب