واژه «دلاکه» در منابع لغوی کهن عربی به شیری گفته میشود که در مرحله نخست دوشیدن از دام به دست میآید و هنوز حالت کامل و تثبیتشده پیدا نکرده است. این واژه در واقع به بخشی از شیر اشاره دارد که پیش از شکلگیری لایه یا بخش غلیظتر آن در پستان حیوان جمع شده و در آغاز فرآیند دوشیدن خارج میشود. در توضیحات لغوی آمده است که شیر در طول زمان دوشیدن در پستان حیوان تغییر حالت میدهد و میان دو نوبت دوشیدن، بخشی از آن در پستان جمع میشود که به آن «فیقه» گفته میشود. «دلاکه» به شیر ابتدایی اطلاق میشود که پیش از رسیدن به آن حالت میانی و غلیظتر خارج میگردد. این مفهوم بیشتر در زبان عربی قدیم و متون لغوی مانند «منتهیالارب» و «اقرب الموارد» ذکر شده است. کاربرد این واژه نشاندهنده دقت لغتپردازان قدیم در توصیف مراحل مختلف تولید شیر و فرآوردههای دامی است. در زبان فارسی امروز این واژه کاربرد رایج ندارد و بیشتر جنبه تاریخی و لغوی دارد. «دلاکه» در اصل یک اصطلاح تخصصی مربوط به دامداری سنتی و توصیف مراحل دوشیدن شیر است. این واژه نشان میدهد که در متون کهن، حتی تغییرات جزئی در مواد غذایی نیز نامگذاری دقیق داشتهاند. به طور کلی، «دلاکه» به شیر ابتدایی و تازه دوشیدهشدهای گفته میشود که هنوز وارد مرحله غلیظتر و میانی خود نشده است.
دلاکه
لغت نامه دهخدا
( دلاکة ) دلاکة. [ دُ ک َ ] ( ع اِ ) شیری که دوشیده شود پیش از فیقه اول، و فیقه آن شیر است که در پستان میان دودوشیدن گرد آید. ( منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ).
فرهنگ فارسی
شیری که دوشیده شود پیش از فیقه اول.
جمله سازی با دلاکه
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 خانه دلاکه مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در بیرجند، کوچه حکیم نزاری ۶، پلاک ۵ واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۶۱۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
