خلعت پوشان

نام برج تاریخی در تبریز

خلعت‌ پوشان یکی از آثار تاریخی دوره صفویان در شهر تبریز است که در تاریخ ۱۲ اردیبهشت ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۰۱۰ به‌عنوان اثر ملی ایران به ثبت رسیده است. این برج آجری در جنوب محله کرکج، در فاصله پنج کیلومتری مرکز شهر و در کنار رودخانه مهرانه‌رود واقع شده است و محوطه آن برای تحقیقات علمی به دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز واگذار شده است. پایه برج شانزده ضلعی و با قطر ۹٫۵ متر است. برج دارای سه طبقه است؛ سقف طبقه اول گنبدی است، سقف طبقه دوم در اثر گذر زمان ریخته و با تیرآهن جایگزین شده و طبقهٔ سوم سقف ندارد. در دوره قاجاریان، این برج محل اهدای خلعت، مقام، نشان و هدیه از سوی ولیعهدان قاجار به کارگزاران حکومت بوده و آخرین مراسم خلعت‌ پوشان در سال ۱۳۳۰ هجری قمری برگزار شد.

نام روستایی در اصفهان

خلعت‌ پوشان نام روستایی از توابع بخش کرچمبو شهرستان بوئین و میاندشت در استان اصفهان است. مردم این روستا لرتبار و از ایل بختیاری هستند و به گویش لری بختیاری سخن می‌گویند. این روستا در دهستان کرچمبو جنوبی قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۳ نفر (۱۷ خانوار) بوده است.

نام آیینی سنتی

خلعت پوشان نام یک آیین رسمی و تشریفاتی در دوره‌های گذشته ایران بوده است. در این آیین، حکام یا کارگزاران حکومت برای دریافت خلعت، مقام یا هدیه‌ای که از سوی امیر یا ولیعهد فرستاده می‌شد، در جایگاهی بیرون از شهر جمع می‌شدند تا آن را بپوشند. این مراسم نوعی جشن و سور و سرور رسمی برای تقدیر و تکریم خدمتکاران حکومتی به شمار می‌رفت و اهمیت ویژه‌ای در مناسبات سیاسی و اجتماعی آن زمان داشته است.

لغت نامه دهخدا

خلعت پوشان. [ خ ِ / خ َ ع َ ] ( اِ مرکب ) رسم خلعت پوشی. ( یادداشت بخط مؤلف ). || جایگاهی بیرون از شهر که حکام باید به آنجا آیند تا خلعتی که ازطرف امیر برای آنها فرستاده شده، بپوشند. ( یادداشت بخط مؤلف ). || مجلس سور و سروری که برای پوشیدن خلعت تشکیل می دهند. احتفال پوشیدن خلعت را.
خلعت پوشان. [ خ ِ / خ َ ع َ ] ( اِخ ) نام محلی است کنار راه قزوین و رشت میان سیاواش و بیجاریس درسیصدوسی پنج و هزارگزی طهران. ( یادداشت بخط مؤلف ).

فرهنگ فارسی

نام محلی است کنار راه قزوین و رشت میان سیاواش و بیجاریس در سیصد و سی و پنج هزار گزی طهران.

دانشنامه آزاد فارسی

خلعت پوشان (investiture contest)
کشمکش بین پاپ ها و امپراتوری مقدس روم، از ۱۰۷۵ تا ۱۱۲۲م، بر سر حق حاکمان غیر روحانی برای انتصاب اسقف های اعظم (خلعت پوشان). سرآغاز آن حکمِ پاپ گرگوریوس هفتم، در ۱۰۷۵م، در منع غیر روحانیان از برگزاری مراسم خلعت پوشان و تکفیر هانری چهارم در سال بعد به سبب خودداری اش از پذیرش این حکم بود. پس از مرگ هانری در ۱۱۰۶م، از شدت نزاع کاسته شد اما، در ۱۱۱۱م، هانری پنجم، پاپ پاسکالیس دوم (ح ۱۰۵۰ـ۱۱۱۸م) را دستگیر و او را وادار کرد تا حق اعطای ملک و املاک به اسقف های اعظم از سوی حاکمان غیر روحانی را بپذیرد. در ۱۱۱۲م، که شورای لاتران این توافق را برهم زد، کلیسا به دو دستۀ طرفداران پاپ و طرفداران امپراتور تقسیم شد و درگیری هایی در آلمان و ایتالیا درگرفت. در ۱۱۲۲م، مجلس وُرمس منازعه را فیصله داد و توافق شد حاکمان غیر روحانی حق نصب اسقف های اعظم را نداشته باشند، ولی بتوانند همچنان به ایشان ملک و املاک ببخشند.

جمله سازی با خلعت پوشان

💡 آخرین مراسم خلعت پوشان در سال ۱۳۳۰ هجری قمری در زمان حکمرانی «صمدخان مراغه‌ای» انجام گرفته‌است.

💡 دکتر میررضا مجیدی رئیس سابق دانشگاه تبریز در سال ۱۴۰۰ در این باره گفت: ۹۰۰ هکتار اراضی تحت مالکیت دانشگاه تبریز قرار دارد. برای اراضی خلعت پوشان ۵۰ هکتار تغییر کاربری جهت ایجاد پارک علم و فناوری در سال ۱۳۹۷ مصوب شد اما یک سال بعد، ایجاد پارک در دانشگاه‌ها ممنوع اعلام شد. وی ادامه داد: حدود ۲۰ هکتار زمین در شمال کشور در پره‌سر و ۲۰۰ هکتار در اردبیل در مغان به نام دانشگاه وجود دارد.