خلالهما

ترکیب خِلَالَهُمَا از دو بخش خِلَال و هُمَا تشکیل شده و به‌صورت کامل به معنای در میان آن دو، در بین آن دو یا در فاصلهٔ آن دو است. این ساختار در زبان عربی نشان‌دهنده‌ حالت مکان یا موقعیت میان دو چیز، دو شخص یا دو پدیده است و بر قرار گرفتن چیزی در فاصله یا میانهٔ آن دو دلالت دارد. کاربرد این ترکیب غالباً در متون ادبی، دینی و تاریخی عربی مشاهده می‌شود و در ترجمه‌های فارسی معمولاً به شکل در میان آن دو یا بین آن دو بازتاب می‌یابد.

بخش اول ترکیب، یعنی «خِلَال»، از ریشهٔ ثلاثی «خ ل ل» مشتق شده است که در زبان عربی بر مفهوم فاصله، شکاف، میان‌گاه و فترت دلالت دارد. این ریشه با توجه به سیاق جمله می‌تواند معانی دیگری چون خلل، نقص، یا فرصت را نیز برساند. واژهٔ «خِلَال» به‌صورت اسم ظرفی به‌کار می‌رود و در قرآن کریم نیز در آیاتی به‌منظور بیان «در میان» یا «در خلال» امری مورد استفاده قرار گرفته است. دفعات کاربرد این ریشه در قرآن همان‌گونه که اشاره شد سیزده بار است که در قالب مشتقات گوناگون ظهور یافته است.

بخش دوم ترکیب، «هُمَا»، یک ضمیر جداگانۀ مذکر یا مؤنث برای غایب و به معنای آن دو است. این ضمیر در زبان عربی برای اشاره به دو شخص یا دو شیء ــ اعم از مذکر یا مؤنث ــ به‌کار می‌رود و در این ترکیب، نقش متصل بودن به کلمهٔ «خلال» را ایفا می‌کند تا مفهوم «در میان آن دو» به‌طور کامل افاده شود. ریشهٔ ضمیر «هو» که «هُمَا» از آن مشتق شده، در قرآن کریم به‌کرات و در اشکال مختلف به‌کار رفته و در این ترکیب خاص، با اضافه شدن الف و نون تثنیه، صورت دوگانه به خود گرفته است.

دانشنامه اسلامی

[ویکی الکتاب] معنی خِلَالَهُمَا: دربین آن دو
ریشه کلمه:
خلل (۱۳ بار)هما (۱۵۹ بار)