«خط چلیپا» به شکلی هندسی گفته میشود که از تقاطع دو خط با یکدیگر به وجود میآید، به گونهای که این دو خط با زاویههای راست یا قائم همدیگر را قطع کنند. حاصل این تقاطع، شکلی شبیه صلیب یا علامت بعلاوه است که از دیرباز در فرهنگها و هنرهای مختلف شناخته شده است. در زبان فارسی، «چلیپا» به همین شکل متقاطع گفته میشود و به همین دلیل اصطلاح «خط چلیپا» برای توصیف این نوع آرایش خطوط به کار رفته است. این واژه علاوه بر معنای هندسی، در برخی متون ادبی و هنری نیز کاربرد یافته و گاه به صورت نمادین برای اشاره به شکلهای متقاطع یا طرحهای خاص مورد استفاده قرار گرفته است. در خوشنویسی ایرانی نیز واژه چلیپا معنای ویژهای پیدا کرده و به نوعی ترکیب هنرمندانه از نوشتار گفته میشود که سطرها به صورت مورب و متقاطع در کنار یکدیگر قرار میگیرند، هرچند این کاربرد با معنای اصلی هندسی آن تفاوت دارد. در مفهوم اصلی، خط چلیپا بیانگر دو خطی است که در نقطهای مشترک به هم میرسند و چهار زاویه برابر ایجاد میکنند. این شکل به دلیل سادگی و تقارن، در معماری، طراحی و هنرهای سنتی نیز مورد توجه بوده است. در برخی آثار ادبی، خط چلیپا به عنوان یک تصویر یا نماد شاعرانه به کار رفته و مفاهیمی فراتر از شکل ظاهری خود پیدا کرده است. با این حال، معنای پایه و اصلی آن همان شکل حاصل از تقاطع دو خط عمود بر یکدیگر است.
خط چلیپا
لغت نامه دهخدا
خط چلیپا. [ خ َطْ طِ چ َ ] ( ترکیب اضافی، اِ مرکب ) شکلی است از دو خط متقاطع که بزوایای قوایم تقاطع کرده باشد. ( آنندراج ). خط صلیبی:
ای مصدر راستی بعهدت
منسوخ بود خط چلیپا.سنجر کاشی ( از آنندراج ).
فرهنگ فارسی
شکلی است از دو خط متقاطع که بزوایای قوایم تقاطع کرده باشد.
جمله سازی با خط چلیپا
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 صفحه دل، سیه از مشق تمنا کردیم کعبه را بتکده زین خط چلیپا کردیم
