جهان نامه

[ویکی فقه] جهان نامه، کتابی جغرافیایی به زبان فارسی، تألیف محمدبن نجیب بَکْران در اوایل سده هفتم است.
از زندگی مؤلف اطلاعی در دست نیست. احتمالاً مدتی در خراسان می زیسته و کتابش را به نام علاءالدین خوارزمشاه تدوین کرده است.
کلیات کتاب
بکران نقشه ای از عالم را بر جامه ای ترسیم کرده بود که یکی از قدیم ترین نقشه های مدرّج بوده است. در واقع، جهان نامه حاشیه ای بر این نقشه است که در آن مؤلف به شرح و وصف مناطقِ ترسیم شده پرداخته است. این کتاب با نثری ساده و روان و جملات کوتاه، در بیست فصل تنظیم شده است: چهار فصل نخست در باره نحوه ترسیم نقشه و استفاده از آن است. فصل پنجم تا یازدهم در توصیف مناطق مندرج در نقشه است و حاوی اطلاعات خلاصه و مفیدی در باره فاصله میان شهرها، موقعیت دریاها و دریاچه ها، جزایر، رودها، کوهها و بیابانهاست. فصول بعد به موضوعاتی از قبیل نام و القاب شهرها، مهاجرت اقوام، خلق و خوی مردم شهرها، فلزات و جواهر و چند حکایت اختصاص داده شده است
← استفاده از کتب دیگران
ارزش و اهمیت جهان نامه، افزون بر اطلاعات جغرافیایی، به سبب شرح مؤلف در باره برخی آثار تاریخی، از جمله صورت سنگی شیرین و شبدیز کسری ' در بیستون و چهره ملوک شهر بیشاپور بر روی کوهی در نزدیکی شهر است. وی همچنین در باره محل سکونت اقوام و جابه جایی آنها و اوضاع جامعه آن دوره، منابع زیرزمینی و نامهای مترادف شهرها اطلاعات سودمندی داده است.
نسخه ها
...

💡 چو شاه جهان نامه‌هاشان بخواند ز گفتارشان در شگفتی بماند

💡 محتشم رشحه‌ای از لجه رحمت کافی است گر در آیند به محشر دو جهان نامه سیاه

💡 هنگامى كه (مقوقس ) پست زمامدارى مصر را به عهده داشت و پيامبر اسلام براىزمامداران و بزرگان جهان نامه ميفرستاد، و آنها را به سوى اسلام دعوت ميكرد، از جمله(حاطب بن ابى بلتعة ) را مامور ساخت تا نامهاى به (مقوقس ) رهبر مصر برساند.

💡 بدانسان کزین پیش تر گفته گشت جهان نامه ی عمرشان درنوشت

💡 35. عامل ديگرى كه در گسترش اسلام نقش به سزايى داشت، مسئله دعوت و تبليغ اسلاماست، او يك بار على عليه السلام و بار ديگر معاذ بنجبل را به يمن و مصعب بن عمير را پيش از آمدن خودش، به مدينه فرستاد. پيامبر صلىالله عليه و آله در سال ششم هجرى به سران كشورهاى جهان نامه نوشت، حدود صد نامهاز او باقى است كه به شخصيتهاى مختلف نوشته و پيامبرى خود را اعلام و آنها را بهدين اسلام دعوت كردند.