توقتمش. [ ] ( اِخ ) غیاث الدین. یازدهمین از خاندان آق اردو، در دشت قپچاق شرقی و از خاندان اردا بود. او از سال 778 هَ.ق. تا 793 هَ. ق. حکومت داشت. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). رجوع به طبقات سلاطین اسلام ترجمه اقبال ص 201، 206 و 336 و حبیب السیر و قاموس الاعلام ترکی شود.
غیاث الدین یازدهمین از خانان آق اردو در دشت قپچاق شرقی و از خاندان اردا بود او از سال ۷۷۸ تا ۷۹۳ حکومت داشت
💡 در سال ۱۳۸۶ تبریز غارت شد و توقتمش با غنایمی بسیار بازگشت.
💡 جنگ امیر تیمور و توقتمش خان، حاکم اردوی زرین از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۵ در سرزمینهای قفقاز، ترکستان و اروپای شرقی (روسیه کنونی) درگرفت. نبرد بین امیر تیمور و توقتمش نقش اساسی در افول قدرت و حاکمیت مغولان در روسیه داشت.
💡 اردوی زرین پس از یک دوره هرج و مرج از اوایل دهه ۱۳۶۰ تا اواخر دهه ۱۳۷۰، برای مدت کوتاهی خود را به عنوان یک قدرت منطقه ای مسلط بازسازی کرد و لیتوانی را در حدود سال ۱۳۸۳ شکست داد. اما توقتمش جاه طلبیهای سرزمینی در ایران و آسیای مرکزی داشت و به همین دلیل به مخالفت با متحد قدیمی خود، تیمور پرداخت.
💡 تپه قبرستان آق محمد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - است و در شهرستان آزادشهر، بخش مرکزی، روستای پشمک توقتمش واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۴۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
💡 پس از مرگ ابوسعید در سال ۱۳۳۵، آخرین حاکم سلسله ایلخانیان، خلاء قدرت در ایران پدید آمد و آسیبپذیری ایران منجر به تهاجمات همسایگان شد. در سال ۱۳۸۳ تیمور حملات خود را بر آن کشور آغاز کرد و در سال ۱۳۸۵ هرات، خراسان و تمام شرق فارس را تصرف کرد. در همان سال توقتمش به آذربایجان و شمال غربی ایران یورش برد.
