الرحمه

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
رحم (۵۶۳ بار)
مهربانی.. بال تواضع را برای آنها از روی مهربانی به خوابان. راغب می‏گوید: رحمت مهربانی و رقتّی است که مقتضی احسان است نسبت به شخص مرحوم گاهی فقط در مهربانی و گاهی فقط در احسان بکار می‏رود مثل: «رَحِمَ اللَّهُ فُلاناً». و چون خدا با رحم وصف شود مراد از آن فقط احسان است نه رقّت قلب لذاست که روایت شده: رحمت از خدا انعام و تفّضل و از آدمیان رقّت قلب و عاطفه است. در المیزان ذیل تفسیر بسمله می‏گوید: رحمت انفعال و تأثر خاصی است که در وقت دیدن محتاج عارض قلب می‏شود و شخص را به رفع احتیاج و نقیصه طرف وادار می‏کند این معنی به حسب تحلیل به عطاء و فیض بر می‏گردد و بهمین معنی خداوند سبحان با رحمت در خدا به معنی عطا و احسان است نه تأثر و انفعال قلب زیرا در ذات باری انفعال نیست. طبرسی در موارد بسیاری از جمله در تفسیر سوره حمد و ذیل آیه 157 بقره رحمت را نعمت معنی کرده است و در سوره حمد پس از ذکر قول ابن عباس می‏گوید: خدا با رقّت و انفعال توصیف نمی‏شود پس مراد از رحمت نعمت و اطفال است (نقل آزاد). زمخشری در تفسیر بسمله گوید: اگر گوئی معنی توصیف خدا با رحمت یعنی چه؟ با آن که رحمت به معنی عاطفه و مهربانی است؟ گویم: آن مجاز است از انعام خدا ببندگانش چون فرمانروا آنگاه که به مردم مهربان باشد به آنها انعام و احسان می‏کند. کوتاه سخن آنکه رحمت به معنی مهربانی و رقت قلب است که از دیدن شخص محتاج عارض می‏شود و شخص را به احسان و امیدارد ولی در خدا فقط به معنی احسان و نعمت است که خدا با رقّت و انفعال توصیف نمی‏شود. در نهج البلاغه خطبه 177 فرموده «رَحیمٌ لا یةوصَفُ بِالرِّقَّةِ». *. هر که آن روز عذاب از وی دفع شود خدا احسانش کرده است. هر که را خواهد عذاب کند و هر که را خواهد می‏بخشد و از عذاب نجاتش می‏دهد.. آنان را از پروردگارشان عنایات و احسانی است.. خدای تو بی نیاز و صاحب احسان و نعمت است. *. رُحْم (بر وزن قفل) در اکثر کتب لغت مثل (رَحْم) به معنی مهربانی است چنان که در قاموس، صحاح، اقرب، نهایه و غیره آمده است لذا رحم در آیه به معنی مهربانی است نه از رحم به معنی قرابت معنی «اَقْرَبَ رُحْماً» یعنی نزدیکتر از جهت مهر و عاطفه. ینابر آن چه گذشت همه نعمت‏های خدا رحمت او اند و بعضی از چیزها در قرآن به خصوص با کلمه رحمت توصیف شده‏اند که ذیلاً به بعضی اشاره می‏شود: 1- بهشت. 2- قرآن. 3- تورات. 4- نبوّت. 5-پیغمبر،. 6- باران. ایضاً 46 روم. خداوند رحمت را بر خود حتمی فرموده و رحمتش به تمام موجودات شامل است و او از تمام مهربان‏ها مهربانتر است...... ناگفته نماند رحمت خدا دو گونه است یکی رحمت عام که شامل تمام موجودات است و آن رحمت خلقت و رزق و غیره است چنان که فرموده.. و یکی رحمت خاصّ که مخصوص اهل ایمان است و دیگران در آن سهیو نیستند مثل...

💡 نام سلسله صفویه از شیخ صفی‌الدین اردبیلی (نیای شاه اسماعیل یکم) گرفته شده‌است. وی و پیروانش سنی مذهب و دارای تفکرات و منش صوفی‌گرایانه بودند. محل و مرکز عبادت و گردهمایی آن‌ها خانقاهای اردبیل بود. در کتاب نزهة القلوب نوشته حمدالله مستوفی که ۶ سال پس از مرگ شیخ صفی‌الدین اردبیلی به پایان رسیده، نگارنده در مورد مذهب در اردبیل می‌نویسد: «اکثر بر مذهب شافعی‌اند و مرید صفی‌الدین علیه الرحمه‌اند. »

💡 و در كتاب برهان در ذيل آيه شريفه: (و السارق و السارقة فاقطعوا ايديهما..) ازتهذيب روايت آورده كه مؤ لف آن يعنى شيخ (عليه الرحمه ) به سند خود از ابى ابراهيمروايت كرده اند كه گفت: دست دزد را قطع مى كنند، ولى انگشت ابهام و كف دستش را قطعنمى كنند و پايش را قطع مى كنند، ولى پاشنه پايش را باقى مى گذارند تا با آن راهبرود.

💡 البته معناى اين كلام اين نيست كه خداوند محتاج به آن غرض است، زيرا خداوند منزه ازاحتياج بوده و ساحتش مبراى از هر نقص ‍ است، همچنانكه فرموده است:(ان الله لغنى عنالعالمين ) و نيز فرموده:(و ربك الغنى ذو الرحمه ) و نيز فرموده:(يا ايها الناس‍ انتم الفقراء الى الله، و الله هو الغنى ).