ابن جزله

ابن جزله. [ اِ ن ُ ج ِ ل َ ] ( اِخ ) ابوعلی یحیی بن عیسی، یا ابوالحسن علی بن عیسی بن جزلة الکاتب البغدادی. طبیبی نصرانی که سپس مسلمانی گرفته. موطن او بغداد، محله کرخ. و ظاهراً نام خویش را پس از اسلام بگردانیده است. او بیماران فقیر را برایگان معالجت میکرده و دوا و طعام از خود میداده است. پس از قبول اسلام چندی کاتب قاضی القضاة ابوعبداﷲ دامغانی و سپس بخدمت دارالانشاء مقتدی خلیفه پیوسته است. به سال 466 هَ.ق. کتابی در ردمسیحیان نوشته. و دو کتاب دیگر در طب از او به دست آمده است، یکی موسوم به تقویم الابدان فی تدبیر الانسان و دیگری منهج البیان فیما یستعمله الانسان. در کتاب اولی مانند کتب زیج اسامی بیماریها را بجداول درآورده و در کتاب دوم عقاقیر و نباتات طبی را بترتیب حروف ذکر کرده است. کتاب منهج البیان او بلاتینیه ترجمه و طبع شده است، لکلرک در ترجمه ٔتاریخ اطبای عرب گوید کتاب الحکما تاریخ فوت ابن جزله را در 473 شمرده و ابوالفرج بمتابعت او همان تاریخ را نقل کرده است ولیکن تاریخ 493 که حاجی خلیفه گفته رجحان دارد چه ابن جزله بسیاری از کتب خود را به نام مقتدی نوشته و مقتدی در 468 بخلافت رسیده است ( ؟ ).

طبیبی نصرانی که سپس اسلام گرفت

💡 یکی از ویژگی‌های تقویم البلدان که آن را شاخص می‌سازد این است که نویسنده، نخستین کسی است که روش جدول‌بندی را در جغرافیا به کار برده است. این ایده را از تقویم الابدان ابن جَزْله گرفته است منتها کتاب ابن جزله یک کتاب جغرافیایی نبوده و در طب بوده است. جدول‌های ابوالفداء بسیار کامل و در ارائه روشن و سامان‌یافته مطالب علمی در دوران خود برگزیده بوده است.