الطرف

[ویکی الکتاب] معنی طَّرْفِ: نگاه و چشم برگرداندن - جانب (قاصرات الطرف کنایه است از این که: نگاه کردن آنان با کرشمه و ناز است و بعضی از مفسرین گفتهاند: حوریان فقط به همسران خود نگاه میکنند، و آن قدر ایشان را دوست میدارند که نظر از ایشان به دیگر سو، نمیگردانند و منظور از "یَن...
ریشه کلمه:
طرف (۱۱ بار)
«طَرْف» (بر وزن برف) به معنای پلک چشم است، و گاه، به معنای نگاه کردن نیز آمده است; توصیف زنان بهشتی به «قاصِراتُ الطَّرْفِ» (آنها که نگاهی کوتاه دارند) اشاره به این است که: تنها چشم به همسران خود دوخته اند، فقط به آنها عشق میورزند و به غیر آنان نمی اندیشند که این، از بزرگ ترین مزایای همسر است.
بعضی از مفسران نیز، آن را به معنای حالت خمار بودن چشم که حالت جالب مخصوصی است دانسته اند، جمع میان این دو معنا نیز، بی مانع است. «طَرْف» مصدر است و به معنای گردش چشم نیز آمده، و «طرفة العین» یعنی ـ یک گردش چشم ـ ضمناً ضمیر در «علیها» در سوره «شوری» به عذاب باز می گردد. درست است که «عذاب»، مذکر است ولی چون در اینجا به معنای نار و جهنم می باشد، ضمیر مؤنث به آن بازگشته است.
(بر وزن عقل) نگاه کردن. چشم. راغب گوید آن پلک چشم. و تحریک پلک است و از آن نگاه کردن تعبیر می‏کند که لازم تحریک، نگاه کردن و چشم فرموده است. مناسب آیات قرآن نگاه کردن و چشم است.. یعنی سر بر افراخته‏اند که تگاهشان به هم نمی‏خورد از ترس و وحشت پیوسته چشمشان باز است. آن عبارت اخرای خیره شدن است که فرموده:. همچنین است آیه. یعنی: پیش ازنگاهت به هم بخورد من آن را نزد تو می‏آورم.. کلمه قاصرات الطرف در سوره ص آیه 52 و رحمن آیه 56 نیز آمده است. و آن در وصف زنان بهشت می‏باشد. مراد از طرف، چشم یا نگاه کوتاه چشم یا کوتاه نگاه هست که نگاه آنها فقط منحصر به شوهران خویش است و به کس دیگر نگاه نمی‏کنند و نگاه خویش را از دیگران کوتاه کرده‏اند. به عقیده المیزان قصر عین کنایه است از ناز و کرشمه و عشوه که زنان بهشتی به شوهران خویش آن طور نگاه می‏کنند و آن قولی است که در مجمع کننده هر دو آمده است. *. ضمیر «عَلَیْها» راجع به آتش است مراد از طرف خفی چنانکه گفته‏اند نگاه به گوشه چشم است که شخص گرفتار نمی‏تواند به آنچه گرفتار است درست نگاه کند مانند محکومی که به چوبه دار می‏نگرد آنها هم نعوذ باللّه به آتش آن طور نگاه می‏کنند به نظر می‏آید که: طرف در آیه به معنی نگاه است و مفعول «یَنْظُرُونَ» می‏باشد یعنی: «یَنْظُرُونَ نَظَراً خَفِیّاً». در اقرب الموارد گوید: «نَظَرَبِعَیْنٍ خَفِیٍّ» یعنی: قسمت اعظم چشم خویش را از شرم با ترس بست و با بقیه آن نگاه کرد.

💡 بـعضى از مفسرين گفته اند: (معناى (قاصرات الطرف ) اين است كه: حوريان فقطبـه هـمـسـران خـود نگاه مى كنند، و آن قدر ايشان را دوست مى دارند كه نظر از ايشان بهديـگر سو، نمى گردانند و مراد از كلمه (عين ) آن است كه: هم سياهى چشمهاى حورياننامبرده بسيار سياه است، و هم سفيدى اش بسيار سفيد.

💡 زهی دهان تو کام شکرلبان شگرف شکار چشم تو حوران «قاصرات الطرف »

💡 قاصرات الطرف عین باشند حوران بهشت خیمه های عاشقان بینی طناب اندر طناب

💡 در خواب رفته بختم و بیدار مانده چشم لا الطرف لی ینام ولاالجد ینتبه

💡 و هم وی گفت: التصوف رویة الکون بعین النقص بل غض الطرف عن کل ناقص یشاهد من هو منزه عن کل نقص. ویرا کتابیست رد بران کس که قدم ارواح گوید و شواهد آن.

💡 نموده آینهٔ حق نمای موسی دل را و میض انقلب الطرف منه ذاحسراتی