احسن التواریخ

احسن التواریخ (۱)
کتابی به فارسی در تاریخ ایران از مرگ تیمور (۸۰۷ق) تا ۹۸۵ق، نوشته حسن بیگ روملو (۹۳۷-۹۸۵ق). از منابع مهم تاریخ صفویه است که مؤلف آن نه تنها با آن هم عصر بوده، بلکه به مناسبت سمت نظامی اش در بیشتر آن ها شرکت داشته است. در پایان هر سال شرح حال مشاهیری که در آن سال فوت کرده اند آمده است. این کتاب در ۲ جلد به همت دکتر نوائی چاپ شده است.

[ویکی نور] احسن التواریخ اثر فارسی حسن بیک روملو، تاریخ عمومی و یکی از منابع معتبر و دست اول دوره صفوی در زمینه تاریخ ایران و عثمانی است که در سال 985ق نوشته شده است.
انگیزه مؤلف، ثبت وقایع و حوادث تاریخی بوده است.
علامه محمد قزوینی، این کتاب را از نسخ نفیسه ای دانسته و در نامه خود به فرهنگستان، طبع و انتشار آن را توصیه و تأکید کرده است.
کتاب در اصل دوازده جلد بوده، ولی فقط دو جلد یازدهم و دوازدهم آن در دست می باشد که هر دو جلد، با مقدمه ای از عبدالحسین نوایی، مصحح کتاب، آغاز شده است.
جلد یازدهم، تلخیصی است از چند منبع قدیمی تر، نظیر مطلع سعدین و مجمع بحرین، تاریخ دیار بکریه، حبیب السیر و... که به شرح سال به سال وقایع ایران و ممالک همجوار آن، از مرگ تیمور در 807ق تا سال 900ق، پرداخته است.

💡 حسن بیک از افسران سپاه طهماسبی بود و با درجهٔ سلطانی، سمت قورچی‌گری داشت و به سبب مقام و مرتبه‌ای که داشت از او به عنوان «بیگ» یاد می‌شود. اسکندر بیگ ترکمان چند بار از وی با عنوان «مورخ» یاد کرده‌است و گویا در سال ۹۴۸ ه‍. ق در جنگ دزفول به این دلیل همراه شاه طهماسب بود که وقایع را ثبت کند. وی مؤلف کتاب باارزش احسن التواریخ در دو قسمت است که قسمت اول آن با رویدادهای سال ۸۰۷ ه‍. ق آغاز سلطنت شاهرخ شروع شده و قسمت دوم که هم‌اکنون چاپ نشده‌است به حوادث سال ۹۸۵، سال جلوس سلطان محمد خدابنده پایان می‌پذیرد، وی این کتاب را به نام شاه اسماعیل دوم، پسر شاه طهماسب نوشته‌است.

💡 . احسن التواریخ، حسن بیگ روملو، جلد دوم.