ابن رسته

ابن رسته. [ اِ ن ُ رُ ت َ ] ( اِخ ) ابوعلی احمدبن عمربن رسته. اصلاً ایرانی از مردم اصفهان و در قرن سوم هجری میزیسته. از احوال او اطلاع بسیاری در دست نیست جز اینکه در سال 290 هَ.ق. توفیق زیارت خانه خدا یافته و کتابی داشته موسوم به الأعلاق النفیسة و آن هفت مجلد است در تقویم بلدان و وصف شهرها و کشورها با مقدمه ای در افلاک و کره زمین و از این کتاب تنها جزء هفتم موجود است.

اصلا ایرانی از مردم اصفهان و در قرن سوم میزیست

ابن رُسته (قرن ۳ق)
(ابوعلی احمد بن عُمر بن رسته) جغرافی نویس ایرانی. در اصفهان زاده شد. در ۲۹۰ق به مکه رفت و در آن دیار میان سال های ۲۹۰ـ۳۰۰ق دانشنامۀ جغرافیایی گسترده ای به نام الاعلاق النفیسه نوشت که تنها دفتر هفتم آن برجا مانده است. این اثر با جغرافیای ریاضی (کیهان نگاری) آغاز می شود که در آن به گویوار بودن زمین پرداخته است. ابن رسته حتی از مرزهای جهان اسلام گذشته و سرزمین خزرها، بلغار ها، و اسلاو ها را توصیف کرده است. شیوۀ نگارش وی در این اثر بسیار منظم و علمی است. این اثر به کوشش دخویه به چاپ رسید (لیدن، ۱۸۹۱). پیش از آن خوولسن پاره هایی از آن را با ترجمۀ روسی منتشر کرده بود.

[ویکی فقه] ابن رسته (ابهام زدایی). ابن رسته ممکن است اشاره به اشخاص و شخصیت های ذیل باشد: • ابن رسته ابومحمد عبداللّه بن عمر زهری اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری• ابن رسته عبداللّه بن محمد زهری اصفهانی، برادرزاده رسته• ابن رسته ابوعمرو عبیداللّه بن عمر قطّان اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری• ابن رسته ابوالحسن علی بن جبله تمیمی اصفهانی، از محدّثان اصفهان در قرن سوم هجری• ابن رسته محمد بن ابراهیم اصفهانی، از محدّثین خاندان رسته در اصفهان• ابن رسته محمد بن احمد اصفهانی، از علمای خاندان رسته در قرن ششم هجری• ابن رسته ابوعبداللّه محمد بن عبداللّه مدینی اصفهانی، از محدّثان قرن سوم هجری در اصفهان• ابن رسته ابوعبداللّه محمد بن اسحاق اصفهانی، از محدّثین اصفهان و داماد رُسته• ابن رسته ابوعبداللّه محمد بن عمر زهری اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری• ابن رسته ابراهیم بن ابان مدینی اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن چهارم هجری• ابن رسته ابراهیم بن حسن اصفهانی، از محدّثین خاندان ابن رسته در اصفهان• ابن رسته ابوسعید حسن بن عبدالرحمان زهری اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری• ابن رسته ابومحمد ازهر بن رسته مکتب اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری• ابن رسته ابوحامد احمد بن محمد اصفهانی، از مشایخ صوفیّه و محدّثین در قرن چهارم هجری• ابن رسته احمد بن رسته اصفهانی، از محدّثین اصفهان و دخترزاده محمّد مغیره• ابن رسته احمد بن عبداللّه زهری اصفهانی، از محدّثین قرن سوم هجری در اصفهان• ابن رسته ابوعلی احمد بن عمر اصفهانی، از دانشمندان قرن سوم هجری در اصفهان• ابن رسته جبله بن رسته اصفهانی، از علمای اصفهان• ابن رسته رسته بن ابی الابیض ضریر اصفهانی، از شعراء و بلغای اصفهان در قرن دوم هجری• ابن رسته سعید بن اشکیب اصفهانی، از محدّثین قرن سوم هجری در اصفهان• ابن رسته عبدالرحمان بن عمر اصفهانی، از محدّثین قرن سوم هجری در اصفهان• ابن رسته عبدالرحمان بن محمد ضبی جروآنی اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن چهارم هجری
...

💡 بلاذری طبرستان را شامل هشت ناحیهٔ «ساریه، آمل، نامیه، تمیشه، رویان، اللارز، الشرز و بدشوارجر» دانسته. همچنین ابن رسته از چهارده بخش طبرستان سخن گفته که هرکدام مسجد جامعی داشتند: «آمل، ساریه، مامطیر، ترنجه، ربست، میلا، هزارگریب، مهروان، تمیش، تمار، ناتیل، چالس، رویان و کلار».

💡 گفته می‌شود که برخی از تاریخ‌نگاران و جغرافیانویسان ایرانی و عرب سدهٔ سوم هجری به بعد چون ابن فقیه، ابن رسته ابودلف، اصطخری و یاقوت حموی در نوشته‌های خود به شهری با نام «ابو ایوب» در این مکان کرده‌اند. همچنین گفته شده که «ابو ایوب» کنیه یکی از مردان قبیله بنی جُرهُم بوده که دستور ساخت این شهر را داده‌است.