استاجلو

استاجلو. [ اُ ]( اِخ ) یکی از هفت قبیله از ایلات ترک که ارکان سپاه صفویه محسوب میشدند و آنها از این قرارند: شاملو، روملو، استاجلو، تکلو، ذوالقدر، افشار و قاجار. ( تاریخ ادبیات ایران تألیف برون ترجمه یاسمی ج 4 ص 41 ).
استاجلو. [ اُ ] ( اِخ ) رجوع به محمدبیک استاجلو و رجوع به محمدبیک خامان سلطان استاجلو شود.

ایلی ترک در عهد صفویه که محتملا الگای اصلی آنان در ناحیه قارص بوده است در ۹۱۳ ه. ق. رئیس آنان محمدخان بن میرزا بیک خلیفه که با شاه ایران خویشی سببی داشت بحکومت دیار بکرمنصوب شد.

اِستاجْلو
طایفۀ ترک ایران، از طوایف بزرگ قزلباش، مرکب از تیره های اجیک اوغلو، شرفلو، کنگرلو، گرامپا، یکان و تیره های دیگر. استاجلوها تا پیش از صفویه در اطراف قارص و ارزنجان و سیواس و آماسیه و توقات در شرق آناتولی و بعضی نواحی آذربایجان و ارمنستان سکونت داشتند و پس از آن در نقاط مختلف ایران استقرار یافتند. بالغ بر ۱۸هزار جنگجوی استاجلو در کنار سپاه شاه طهماسب در هرات شرکت داشتند (۹۳۵ق). استاجلو ها از ارکان سپاه دولت صفوی بودند. خان محمدخان استاجلو ( ـ۹۲۰ق) از شجاع ترین سرداران شاه اسماعیل بود. خوانین استاجلو در سال های اول سلطنت شاه طهماسب در مبارزه برای دستیابی به وکالت سلطنت او مغلوب روملوها و تکلوها شدند و در ۹۳۶ق با کمک شاملوها بر آنان غلبه کردند. مرشد قلی خان استاجلو، که به دست شاه عباس کشته شد (۹۹۷ق)، نقشی اساسی در تشکیل سلطنت او داشت.

[ویکی فقه] «استاجلو» ای ایلاتی است که در زمان شاه اسماعیل بنیان گذار سلسله صفویه به او پیوسته و درراه اعتلای اسلام و تشیع و ایران خدماتی انجام داده اند.
۱. ↑ تاریخ علمی اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، سید مصلح الدین مهدوی، ج۱، ص ۱۲۹، چاپ اول، ۱۳۷۶. رده های این صفحه: ایلات | تاریخ ایران | تراجم | صفویه

💡 رویداد قلعه قهقهه درگیری بود که در سال ۱۵۷۱ میلادی بین اسماعیل میرزا (بعدها شاه اسماعیل دوم) و حبیب‌بیگ استاجلو حاکم و دژبان قلعه قهقهه به دلیل مفقود شدن شمش‌های طلا و نقره در این دژ روی داد. این اختلاف نهایتا" به برکناری حبیب‌بیگ استاجلو، کنترل بیشتر اسماعیل میرزا از سوی حکومت شاه طهماسب یکم و افزایش اختلاف بین طوایف قزلباش شد.

💡 چگنی‌ها پس از مرگ سلطان یعقوب پسر اوزون حسن آق قویونلو و جانشینان متعدد وی از الوندمیرزای آق قویونلو بریدند و به شاه اسماعیل پیوستند. شاه اسماعیل با کمک قبایل قزلباشان استاجلو، شاملو، روملو، شیخاوند و مردم ایل چگنی، که هواداران جدش شیخ صفی‌الدین اردبیلی و پدرش شیخ حیدر بودند، توانست در سال (۹۲۰ ق) آخرین پادشاه آق قویونلو را از میان بردارد و به حکومت ترکان بایندری (جده مادری خود) پایان دهد.

💡 در سال 997 که شاه عباس دومين سال سالطنت خويش را آغاز کرد و از طريق فيروزکوه و دامغان عازم خراسان بود، چون از مرشد قلي خان استاجلو که اين زمان وزير اعظم و همه کاره او بود، بيمناک مي بود، در محل بسطام شبانه او را در رختخواب به قتل رسانيد و ستاره اقبال طايفه استاجلو رو به افول نهاد و امراي اين طايفه از جمله ابراهيم خان برادر مرشد قلي خان که حاکم مشهد بود از مناسب خويش معزول گشتند.

💡 علی بیگ روملو (درگذشتهٔ ۹۳۳ ه‍.ق) ملقب به دیو سلطان از امرای قزلباش طایفه روملو در زمان شاه اسماعیل یکم و شاه تهماسب یکم بود. وی در جنگ‌های متعددی علیه قبیله استاجلو امیر لشکر بود. در سال ۱۵۲۶ میلادی هنگام حضور شاه تهماسب در سلطانیه به دستور دیوسلطان روملو در یک شبیخون، کشتار عظیمی از استاجلویان صورت گرفت.