اندر یافتن

اندریافتن.[ اَ دَ ت َ ] ( مص مرکب ) [ = دریافتن ] ادراک کردن. فرسیدن. ( فرهنگ فارسی معین ): گوش داد تا علم و حکمت بشنوند و دل داد و به دل اندر عقلی نهاد تا اندریابند و حق از باطل بشناسند. ( تاریخ بلعمی ).
چشمت از خواب بیهشی بگشا
خویشتن را بجوی و اندریاب.ناصرخسرو.نگر کز بهر اندریافتن دشوار و پنهان را
درین پیدا و آسان فضل دانایست برنادان.ناصرخسرو.اندریافتن بدو گونه است یا آن است که او را بذات اوبیابند یا آن است که او را جز بذات او بیابند. ( جامعالحکمتین ص 246 ). حس باطن را قوت نفسانی گویند و این قوتی است که صورت چیزها را با معنی آن اندریابند چنانکه گوسفند صورت گرگ و رنگ و شکل او اندریابد و ازصورت او معنی درندگی و دشمنی که محسوس نیست اندریابد. ( ذخیره خوارزمشاهی ). || بدست آوردن: اردشیر سپاه برگرفت از پس اردوان برفت و اورا اندریافت و مر او را بزد و از اسب بیفکند. ( تاریخ بلعمی ). مطلوب خداوند غم، یا از دست رفته باشد و اندریافتن آن متعذر باشد یا معجوز عنه باشد یعنی عاجزباشند از یافتن. ( ذخیره خوارزمشاهی ). || بمجاز نجات دادن. رها ساختن: مهلب پیش اندرآمد و حرب سخت شد و کافران حمله کردند و او را درمیان گرفتندمهلب بانگ کرد که مرا اندریابید مسلم خیره شد و گفت این بانگ مهلب است. ( تاریخ بخارا ). || استدراک. ( یادداشت مؤلف ). جبران کردن: و اگر نیز ضعفی پدید آید بغذا اندرتوان یافت. ( ذخیره خوارزمشاهی ).

💡 سوال: اگر کسی گوید که از کفر و معصیت توبه کرد از غفلت و تقصیر اندر یافتن درجات بزرگ توبه کردن از فضایل است نه از فرایض، چرا گفتی که توبه از آن نیز واجب است؟

💡 قدر او چون غیب شد پنهان از اندر یافتن ورچه در گیتی چو صنع غیب دانست آشکار

💡 مگر کز بهر اندر یافتن دشوار و پنهان را در این پیدا و آسان فضل دانا نیست بر نادان