واژه «امرا» جمع «امیر» است و در اصل به معنای فرمانروایان یا کسانی هستند که اختیار و فرماندهی دارند. امیر به شخصی گفته میشود که در امور لشکری، سیاسی یا اجتماعی مسئولیت و قدرت رهبری داشته باشد و تصمیمگیریهای مهم بر عهده او باشد. این واژه در متون اسلامی، تاریخی و فقهی بسیار کاربرد دارد و به حاکمان، سرداران و مسئولان بلندپایه اطلاق میشود. امرا در قرآن و احادیث به کسانی اشاره دارد که مردم را به سوی خیر هدایت یا در مسیر عدالت اداره میکنند. در تاریخ اسلام، بسیاری از سران قبایل، فرماندهان ارتش و والیان مناطق مختلف به این لقب شناخته میشدند. قدرت امیر معمولاً همراه با مسئولیت اخلاقی و دینی است و رعایت عدالت و اجرای قوانین الهی از ویژگیهای اوست. همچنین در فرهنگ اجتماعی، امرا نماد اقتدار و منزلت هستند و مردم به آنها احترام میگذارند. در برخی متون، این واژه با صفتهایی چون شجاع، عادل و دانا توصیف میشوند تا جایگاه واقعی رهبری روشن شود. واژه امرا علاوه بر مفهوم رسمی و سیاسی، در معنای کلی به کسانی گفته میشود که سرپرستی و هدایت دیگران را بر عهده دارند.
امرا
لغت نامه دهخدا
( آمرا ) آمرا. [ م َ ] ( اِ ) نام میوه ای بهندوستان شبیه به انبه.
امرا. [ اَ ] ( هزوارش، اِ ) امنا. امرا. پهلوی خر. ( حاشیه برهان قاطع چ معین ). بلغت زند و پازند خر. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ). خر یا اسب یا الاغ. ( آنندراج ). خر الاغ. ( هفت قلزم ).
امرا. [ اَ م َ ] ( اِ ) بلغت زند و پازند شراب انگوری. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( هفت قلزم ). شراب انگوری. ( ناظم الاطباء ).
امرا. [ اُ م َ ] ( ع اِ ) ج ِ امیر. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). پادشاهان. ( منتهی الارب ): ماوراءالنهر ولایتی بزرگ است سامانیان که امرای خراسان بودند حضرت خود را آنجای ساختند. ( تاریخ بیهقی ). امرای اطراف هرکس خوابکی دید. ( تاریخ بیهقی ).
بر حکمت میری ز چه پایید چو از حرص
فتنه غزل و عاشق مدح امرایید.ناصرخسرو.سکه تو زن تا امرا کم کنند
خطبه تو خوان تا خطبا دم زنند.نظامی. || امیران. سرداران. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ فارسی معین ): همه بزرگان دولت و امرای حضرت جز سلیمان بن عبدالملک او را پیش رفتند. ( ترجمه تاریخ طبری ).
گر تو چو پسر غم شوی این پور بحکمت
آنهات گزینند که بر ما امرااند.ناصرخسرو.امرای عرب را از هر قبیل به مهمانی خواند. ( گلستان ). بعضی امرای دولت سر از طاعت او بپیچیدند. ( گلستان ).
اگر رسولان آیند زی تو از ملکان
و گرچه نامه نویسند سوی تو امرا.؟بعضی این کلمه را بشیوه متقدمان دوباره با الف و نون فارسی جمع بسته اند:
دین باخته و هیچ بکف مانده دنیا
با مجمل چندی بعبارت امرایان.واله هروی ( از آنندراج ).- امرای تومان ( در اصطلاح نظام قدیم )؛ ج ِ امیر تومان. ( از فرهنگ فارسی معین ). و رجوع به امیر تومان شود.
- امرای عظام؛ سرداران بزرگ. ( ناظم الاطباء ).
- امرای کلام؛ ادیبان و شاعران. ( فرهنگ فارسی معین ). کنایه از شعرا. ( انجمن آرا ).
- امرای لشکر ( در اصطلاح نظام قدیم )؛ فرماندهان لشکر. ( از فرهنگ فارسی معین ). و رجوع به امیر شود.
امرا. [ اَ رُل ْ لاه ] ( اِخ )دهی است از بخش بستان آباد شهرستان تبریز با 989 تن سکنه. آب آن از چشمه و محصول آن غلات و شغل اهالی زراعت و گله داری است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 4 ).
فرهنگ عمید
= امیر
فرهنگ فارسی
( آمرا ) نام میوه بهندوستان شبیه به انبه
( صفت اسم ) جمع امیر امیران فرماندهان میران سرداران. یا امرائ تومتن جمع امیر تومان. یا امرائ کلام. ادیبان و شاعران. یا امرائ لشکر. فرماندهان لشکر.
جمع امیر. پادشاهان
دانشنامه اسلامی
[ویکی الکتاب] معنی إِمْراً: عجیب -زشت وناپسند
معنی مَا کَانَ لِـ: سزاوار نیست که (مثل عبارت "وَمَا کَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَی ﭐللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْراً أَن یَکُونَ لَهُمُ ﭐلْخِیَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ")
معنی مُقَسِّمَاتِ: تقسیم کنندگان ( عبارت "فَـﭑلْمُقَسِّمَاتِ أَمْراً " به فرشتگانی اشاره دارد که کارشان این است که به امر پروردگار عمل میکنند، و اوامر خدا را در بین خود به اختلاف مقامهایی که دارند تقسیم میکنند. امر پروردگار صاحب عرش، در خلقت و تدبیر، امری است واحد...
معنی قُضِیَ: کار(نابودیشان )تمام شد - تکلیفشان یکسره شد(کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با...
معنی قَضَیْتُ: به پایان بردم - تمام کردم(کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با تمام کف دست و مش...
معنی قَضَیْتَ: حکم کردی(کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با تمام کف دست و مشت زد و یا دفع کرد...
معنی قَضَیْتُمُ: به پایان رسانیدید(کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با تمام کف دست و مشت زد و ی...
معنی قَضَیْنَا: حکم کردیم - وحی نمودیم(کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با تمام کف دست و مشت ز...
معنی یُقْضَیٰ: که پایان پذیرد - که تمام شود (کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با تمام کف دست...
معنی یَقْضِی: داوری میکند (کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با تمام کف دست و مشت زد و یا دفع...
معنی یَقْضِیَ: تا تحقق دهد - تا محقق گرداند (کلمه قضاء به معنای حکم است، و اگر با حرف علی متعدی شود مثل عبارت"فَوَکَزَهُ مُوسَیٰ فَقَضَیٰ عَلَیْهِ " کنایه از این است که با کشتنش کارش را تمام کرد معنای جمله این است که: موسی (علیهالسلام) آن دشمن را با تمام کف دست...
ریشه کلمه:
مرء (۳۸ بار)
. آیه در بیان بذل زن است قسمتی از مهریّه خویش را به مرد. طبرسی در متن آیه فرموده: هنیء گوارا و دلچسبی است که نقصانی ندارد و مریء آنست که خوش عاقبت، تامّ الهضم و بیضرر باشد در اقرب الموارد گوید: به قولی هنیء لذیذ و مریء خوش عاقبت است. راغب گوید: مَرِیء رأس لوله معده چسبیده به حلق است «مَرُؤُ الطَّعامُ» برای آن گویند که موافق طبع است. بنابراین میشود گفت هَنیء در آیه به معنی بلا مشقت و مَریء به معنی گوارا است یعنی اگر زنان به طیب نفس چیزی از مهریّه خویش را به شما بذل کردند راحت و گوارا بخورید هنیء و مریء هر دو حالاند از مبذول. مَرْء وِامْرَءٌ: به معنی انسان و مرد آید. به قرینه «صاحِبَتِهِ» مراد از مرء در آیه مرد است ایضاً ظاهراً در آیه. ولی در آیات.. مراد مطلق انسان است. ایضاً کلمه امرأ در آیه. مراد از آن، مرد است و در آیه. مراد مطلق انسان میباشد. امرأة و مرأة به معنی زن است. ولی «مرأة» در کلام الله نیامده است.
جمله سازی با امرا
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 زان اختیاری از امرا شاه و خواجه را کان از ملوک و این ز وزیران شد اختیار
💡 قال بل سولت لكم انفسكم امرا فصبر جميل عسى اللّه ان ياتينى بهم جميعا انه هوالعليم الحكيم (83)
💡 و گفت: اگر وزن کنید کبر زاهدان روزگار ما را وعلما و قراء ایشان را بسی زیادت آید از کبر امرا و ملوک.
💡 به هر یکی امرا کرده عمرها به نشاط به هر یکی وزرا بوده سالها به مراد