ارنان

یکی از نقاط تاریخی و فرهنگی استان یزد، در دهستان ارنان، بخش مرکزی شهرستان مهریز واقع شده است. این روستا دارای جاذبه‌های گردشگری منحصربه‌فردی است که قدمت تاریخی آن را به طور چشمگیری نمایان می‌سازد. از جمله مهم‌ترین این جاذبه‌ها، سنگ‌نگاره‌های کوه ارنان هستند که قدمت آن‌ها به حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. این آثار ارزشمند باستان‌شناسی، مورد توجه بسیاری از پژوهشگران و گردشگران قرار گرفته‌اند؛ به‌طوری که باور مردم بومی بر این است که این حکاکی‌ها توسط انسان‌های نخستین بر پیکره کوه به یادگار گذاشته شده‌اند.

در گذشته‌ای نه چندان دور، ترکیب جمعیتی این روستا عمدتاً متشکل از پیروان آیین زرتشت بوده است و این پیشینه فرهنگی عمیق، ریشه در تاریخ کهن منطقه دارد. شایان ذکر است که نام «ارنان» نیز بر اساس روایات محلی، برگرفته از نام یکی از دختران بزرگ‌زاده‌ی زرتشت پیامبر ایرانیان باستان است؛ هرچند قدمت استقرار در این منطقه، با توجه به سنگ‌نگاره‌های یافت‌شده، به بیش از ده هزار سال پیش تخمین زده می‌شود. روستای تاریخی ارنان با این پیشینه غنی، همچنین میزبان «قلعه باشکوهی» از خشت و گل است که هر گوشه از آن راوی تاریخی پرفراز و نشیب از سده‌های گذشته است.

این قلعه تاریخی که متعلق به دوران قاجار است، با سبک معماری منحصربه‌فرد و تکرارنشدنی خود، جلوه‌ای ویژه به بافت روستا بخشیده است. وجود مسجدی در دل قلعه، علاوه بر فضاهای مسکونی، نشان‌دهنده عمق دین‌داری و پذیرش تدریجی آیین اسلام توسط ساکنان آن در طول تاریخ است. این قلعه تا دو دهه پیش همچنان مسکونی بوده و جمعیتی قابل توجه را در خود جای داده بود، اما در دو دهه‌ی اخیر تقریباً متروکه شده است. بر اساس آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا ۲۹۶ نفر در قالب ۱۰۶ خانوار ثبت شده است.