کتاب الخرائج و الجرائح تألیف قطبالدین راوندی (سعید بن هبةالله راوندی)، از عالمان برجسته قرن ششم هجری و متوفای سال ۵۷۳ قمری است. این اثر ارزشمند از مهمترین و جامعترین کتابهایی به شمار میآید که دربارهی معجزات پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) نگاشته شده است. جایگاه ممتاز این کتاب در میان آثار مشابه، ناشی از دقت علمی، غنای محتوایی و نظم ساختاری آن است؛ ویژگیهایی که باعث شده است الخرائج و الجرائح یکی از منابع اصلی پژوهشگران و علاقهمندان به سیره و کرامات اهلبیت(ع) به شمار آید.
این کتاب با نگاهی روایی و مستند، مجموعهای از رخدادهای خارقالعاده و معجزاتی را گرد آورده است که از پیامبر اکرم(ص) و امامان شیعه(ع) صادر شدهاند. مؤلف در نگارش این اثر، تنها به گردآوری و نقل روایات بسنده نکرده، بلکه کوشیده است تا گزارشها را با نظم دقیق و استناد روشن ارائه دهد؛ ازاینرو، کتاب او علاوه بر اهمیت روایی، از منظر تاریخی و تحلیلی نیز دارای ارزش ویژهای است.
قطبالدین راوندی در مقدمهی کتاب، ساختار آن را توضیح داده و تصریح کرده است که بخش آغازین اثر با عنوان نوادر المعجزات، اثری صرفاً روایی است. در این بخش، مؤلف بدون ورود به مباحث کلامی یا فلسفی، تنها به بیان نقلها و روایتهای مربوط به معجزات پرداخته است. این شیوهی نگارش، موجب شده تا کتاب برای طیف گستردهای از خوانندگان ـ از عالمان دینی گرفته تا علاقهمندان به تاریخ و سیرهنگاری ـ قابل استفاده باشد و به عنوان منبعی اصیل در شناخت جنبههای اعجاز و کرامت در سیرهی پیشوایان الهی مطرح گردد.
