التغابن

[ویکی الکتاب] معنی تَغَابُنِ: پشیمانی و احساس خسارت (از معامله)(اصل آن ازغبن به معنای این است که وقتی با کسی معامله میکنی از راهی که او متوجه نشود کلاه سر او بگذاری، اگر میخری پول کمتری بدهی، و اگر میفروشی پول بیشتری بگیری ومنظور از یوم التغابن که در قرآن آمده روز قیامت است...
ریشه کلمه:
غبن (۱ بار)
«تغابن» از باب «تفاعل» است، و معمولاً در مورد کارهایی گفته می شود که دو جانبه باشد; مانند، تعارض و تزاحم و... این معنا در مورد قیامت ممکن است به این ترتیب باشد که تعارض گروه مؤمنان و کافران، نتیجه اش در قیامت ظاهر شود و در حقیقت روز قیامت، روز ظهور تغابن است. از بعضی از کلمات اهل لغت نیز استفاده می شود که باب «تفاعل» همیشه به این معنا نیست و در اینجا به معنای ظهور غبن است (مفردات راغب، مادّه غبن).
«غابن» به معنای برنده است.
«مغبون» از مادّه «غَبْن» به معنای بازنده است.
. غبن به معنی گول زدن در معامله است خواه در خرید باشد یا در فروش و آن اینکه به قیمت کم بخرد یا به قیمت گران بفروشد در اقرب الموارد گوید: «غَبَنَ فُلاناً فِی‏الْبَیْعِ وَالشِّراءِ: خَدَعَهُ وَ غَلَبَهُ» کلام قاموس نیز نظیر آن است. «تغابن» از تفاعل است به معنی مغبون کردن یکدیگر. اگر تغابن در آیه بین الاثنین باشد معنی آن چنین است: روزی شما را جمع می‏کند برای روز جمع (روز آخرت) آن روز، روز مغبون کردن همدیگر است ولی این مغبون کردن چگونه است؟ در المیزان پس از ردّ دو وجه در کیفیّت تغابن فرموده: اینجا صورت سومی است و آن اینکه تغابن میان گمراه کنندگان و گمراه شدگان اعتبار شود که متبوعان تابعان را گول می‏زنند و به اخذ دنیا و ترک آخرت وادارشان می‏کنند و تابعان متبوعان را مغبون می‏کنند که آنها را در استکبارشان یاری می‏کنند پس هر گروه دیگری را مغبون می‏کند و از دیگری مغبون می‏شود. و وجه چهارمی است که در آن زمینه روایت وارد شده و آن اینکه: برای هر بنده در بهشت منزلی است که اگر اطاعت خدا می‏کرد به آن داخل می‏شد و برای هر بنده در آتش منزلی است که اگر خدا را معصیت می‏کرد به آن داخل می‏شد. روز قیامت منازل اهل آتش که در بهشت است به اهل بهشت داده می‏شود و بالعکس. پس اهل بهشت اهل آتش را مغبون می‏کنند. و از تفسیر برهان نقل کرده که امام صادق «علیه‏السلام» فرمود: قیامت یوم‏التلاق است که اهل آسمان اهل زمین را ملاقات می‏کنند. یوم‏التناد است که اهل آتش اهل بهشت را ندا کنند که: «اَفیضُوا عَلَیْنا مِنَ‏الْماءِ اِوْمِّمارَزَقَکُمُ اللَّهُ» و یوم التغابن است اهل بهشت اهل آتش رامغبون کنند، یوم الحسرة است یعنی روزی که مرگ راآورده و ذبح می‏کنند. ناگفته نماند: باب تفاعل چنانکه اهل لغت تصریح کرده‏اند به معنی مجرد نیز آید مثل «تعالی اللَّه و تسامی و تبارک» می‏شود گفت: که تغابن در آیه از برای مفعول و به معنی مجرداست که مغبون شدن باشد و چون عمر انسان سرمایه اوست و می‏تواند با آن از دنیا استفاده کند و آخرت به دست آورد ولی کفّار در آخرت خواهند دید که از این سرمایه جز لذّات زودگذر دنیا چیزی به دست نیاورده و واقعاً مغبون شده‏اند و در دنیا به حکم «زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ اَعْمالَهُمْ» به غبن خویش متوجه نیستند ولی در آخرت متوجّه خواهند شد، می‏شود این مطلب را از. استفاده کرد واللَّه العالم. این لفظ فقط یکبار در قرآن یافته است.