پروکلوس

پروکلوس. [ پْرُک ْ / پ ِ رُک ْ ] ( اِخ ) قدیس یونانی است. از پیشوایان دینی متوفی به سال 446 م. دوست قدیس ژان کریزستم او در 434 بطریرک قسطنطنیه شد. در باب آراء تئودور دو موپسوئست ازو سؤال کردند و او مذهب وی را باطل شمرد. و تألیفاتی بنام او وجود دارد که اغلب آنها مجعول است.
پروکلوس. [ پْرُک ْ / پ ِ رُک ْ ]( اِخ ) نام فیلسوف افلاطونی جدید متولد بسال 412 م. ومتوفی در 485 وی از مردم لیسی بود ولی در آنجا دیری نماند و به اسکندریه رفت و در مجالس درس اریون و لئوناس و هرون حاضر شد. در آتن از استاد خود سیریانوس جانشین پلوتارک پسر نسطوریوس استفاضه ای کرد. پروکلوس به سن چهل سالگی بجای سیریانوس به ریاست حوزه درس آتن قرار گرفت و بیش از سی سال در این مقام بماند. تعلیمات او یک نوع طریقه تصوف است که به بعض روایات تا حدی تحت تأثیر اعمال سحر و ساحری و اسرار الوزیس و عقائد کلدانی بوجود آمده هیچیک از حکماء اسکندرانی به اندازه وی به اعمال غریب سحری و دینی نپرداخته است. از تألیفات وی شرح معروف طیمأوس ( رساله افلاطون ) و شرح برمانیدس ( رساله افلاطون ) و شروح مهندسان قدیم است. قطعات تألیفات او را ویکتور کوزن جمع کرده و از سال 1819 تا 1827 م. نشر داده است.

پِروکْلوس (ح ۴۱۰ـ۴۸۵ م)(proclus)
(در متون اسلامی: اَبْرُقْلُس) آخرین فیلسوف مهم یونان باستان، متنفذّترین نمایندۀ مکتب آتنیِ نوافلاطونی. در قسطنطنیه متولد شد، در اسکندریه نزد اولومپیودوروس، درس خواند. سپس در آتن به آکادمی پیوست و سرانجام مدیر آن جا شد. از ویژگی های این مکتب، که تحت تأثیر ایامبلی خوس قرار داشت، نظرورزی پیچیدۀ متافیزیکی و گرایش به بی دینی و جادو بود. پروکلوس شکل منظمی به این سنت بخشید. پروکلوس، همانند فلوطین دربارۀ وجود واقعیتی غایی و وصف ناپذیر، یعنی احدیت، تعلیم می داد و بر آن بود که واقعیت های کوچک تر، ازجمله انسان و جهان مادی، در طی فرآیند صدور (فیض) از همین وجود واحد پدید می آیند. بر طبق این سنت، هدف فلسفه عبارت است از فراگذاشتن از محدوده های حواس و عقل آدمی و در نتیجه گشودن راه در جهت برقراری وحدت عرفانی فرد با احدیت. این الهیات سلبی یا تنزیهی، در اصل، تعبیری دینی از اندیشۀ افلاطون است. مهم ترین نوشته های برجای ماندۀ پروکلوس، غیر از شرح هایش بر آثار افلاطون، عبارت اند از اصول الهیات والهیات افلاطونی.

💡 در ریاضیات، قضیه تالس را به وی نسبت می‌دهند و مورخی به نام پروکلوس گزارش می‌دهد که تالس توانسته بود با کشف این قضیه، فاصلهٔ کشتی‌ها را از دریا تا ساحل تعیین کند. همچنین مورخ دیگری به نام دیوگنس لائرتیوس می‌نویسد: «تالس در واقع ارتفاع اهرام مصر را به وسیله سایهٔ آنها اندازه‌گیری کرد و آن از راه مشاهدهٔ زمانی بود که سایهٔ ما مساوی بلندی قامت ما است.» همچنین از این قضیه حتی هم‌اکنون نیز برای اندازه‌گیری ارتفاع یک درخت هم استفاده می‌شود.