نیریزی

نیریزی. [ ن َ ] ( اِخ ) احمد نیریزی ( میرزا، یا میر... ) از مردم نیریز فارس و از خوشنویسان معروف قرن دوازدهم است. چند فقره کتب ادعیه و کتیبه های دو طرف ایوان چهل ستون اصفهان به خط اوست. یکی از قرآن های دستنویس وی در تهران چاپ و منتشر شده است. مؤلف ریحانةالادب وفات او را بعد ازسال 1151 هَ.ق. حدس زده است. ( از ریحانة الادب ج 6 ص 276 ) ( الذریعة ج 2 ص 389 ). و رجوع به پیدایش خط و خطاطان ص 134 و فهرست کتابخانه مدرسه عالی سپه سالار شود.
نیریزی. [ ن َ ] ( اِخ ) فضل بن حاتم نیریزی، مکنی به ابوالعباس. از منجمان قرن چهارم و از مقربان المعتضد باﷲ عباسی است. کتاب احداث الجو را برای خلیفه تألیف کرده است. نیز او راست: رسالة فی سمت القبلة، شرح کتاب اقلیدس، معرفةالادب یعرف بها ابعادالاشیاء الشاخصة فی الهوا، زیج کبیر. وی در حدود 310 هَ. ق. درگذشته است. ( از الاعلام زرکلی ج 5 ص 352 ). و نیز رجوع به اخبارالحکماء ص 168 و الفهرست ابن ندیم ص 389 شود.

احمد نیریزی یا میرزا احمد یا میر احمد خطاط مشهور قرن دوازدهم هجری در شیراز پرورش یافته و تعداد زیادی از آثارش باقی مانده و بسیاری از قر آن ها و ادعیه منسوب بدو است. نسخه ای از قر آن بخط او در کتابخانه ملی است که تاریخ تحریر آن سال ۱۱۱۷ ه.ق. و نسخه دیگر قر آن در سال ۱۱۴۱ ه.ق. باتمام رسیده و از حیث شیوه و خط می توان آنرا همردیف آثار یاقوت دانست و ظاهرا نیریزی سبک یاقوت را تقلید میکرده و این قر آن را بشیوه او نوشته است.
فضل بن حاتم نیریزی مکنی به ابوالعباس از منجمان قرن چهارم و از مقربان المعتضد بالله عباسی است. کتاب احداث الجو را برای خلیفه تالیف کرده است. نیز او راست: رساله فی سمت القبله شرح کتاب اقلیدس معرفه الادب یعرف بها ابعاد الاشیائ الشاخصه فی الهوا زیج کبیر. وی در حدود ۳۱٠ هجری قمری در گذشته است.

💡 نخستین توصیف اسطرلاب کروی توسط دانشمند ایرانی، ابوالعباس نیریزی انجام شده است. اخترشناسان ایرانی و عرب، حلقه‌دارهای یونانی را در سدهٔ ۸ میلادی بهبود بخشیدند و ستاره‌شناس ایرانی، ابواسحاق فَزاری، کتابی ویژهٔ این افزار به نام «ذات‌الحلق» نوشت.

💡 همچنین برخی از آثار برگزیده احمد نیریزی عبارتند از:

💡 ز ناگه به هرسو غریوی برآمد ز نیریزی و لاری و بهبهانی