مذهب باشی

کلمه‌ی «مذهب باشی» در فارسی در اصل یک لقب یا عنوان حرفه‌ای برای هنرمندان و استادکاران تذهیب است. این عنوان به افرادی اطلاق می‌شده که در زمینه‌ی تذهیب، زرافشانی، حل‌کاری و تزئین آثار هنری روی کاغذ، قلمدان، جلد کتاب یا اشیاء فلزی و چوبی تخصص داشته‌اند. ریشه‌ی کلمه از «مذهب» به معنای تذهیب یا آراستن آثار با خطوط و نقش‌های طلایی و «باشی» به معنای رئیس یا استاد گرفته شده است، بنابراین «مذهب باشی» یعنی استاد یا متخصص تذهیب. مذهب باشی در تاریخ هنر ایرانی، به ویژه در دوره‌های صفوی و قاجار، نقش مهمی در تزئین نسخ خطی، قلمدان‌ها و کتاب‌ها داشته است. این افراد علاوه بر مهارت در تذهیب، معمولاً توانایی در چهره‌پردازی، گل‌ و مرغ‌آرایی، زرافشانی و حل‌کاری را نیز داشته‌اند و در خوشنویسی نیز استاد بوده‌اند. نمونه بارز آن، محمود مذهب باشی شیرازی است که در قرن 13 هجری قمری فعالیت می‌کرد و آثار برجسته‌ای در زمینه قلمدان‌های مشکی با گل‌های طلایی و تذهیب‌های نفیس خلق کرده است. این لقب معمولاً در کنار نام هنرمند روی اثر ثبت می‌شده و بیانگر مهارت و اعتبار او در هنر تذهیب و تزئین بوده است.