چشم حقارت

چشم حقارت. [ چ َ / چ ِ م ِ ح ِ رَ ] ( ترکیب اضافی، اِ مرکب ) نظر تحقیر. دیده حقارت.
- بچشم حقارت در کسی یا چیزی نظر کردن، سوی کسی بچشم حقارت دیدن؛ کنایه است از خرد و حقیر انگاشتن آن کس یا آن چیز و بی ارزش و بی اعتبار پنداشتن آن:
هیچ مبین سوی او بچشم حقارت
زآنک یکی جلدگربز است و نونده.یوسف عروضی.گرت جاه باید مکن چون خسان
بچشم حقارت نظر در کسان.سعدی.

💡 مکن به چشم حقارت نظر به مخلوقی که جمله فعل حکیم است و نیک در کار است

💡 اما فواید وی اندر دنیا پوشیده نیست که بدان عزیز بود و مکرم شود و از خلق بی نیاز بود و خلق به وی حاجتمند باشند و دوستان و برادران بسیار به دست آورد و در دل همگان محبوب بود و به چشم حقارت به وی ننگرند و امثال این.

💡 مکن به چشم حقارت نظر به مردم ازانک ز خوار کردن مردم شوند مردم، خوار

💡 او در رسالهٔ صدپند نیز یادآوری می‌کند: «هزل را خوار مدارید و در هزلیان به چشم حقارت منگرید.» نصیرالدین طوسی به هزل التفاتی نداشت و آن را کار بی‌شرمان، شوخ‌چشمان و مسخرگانی می‌دانست که آن را وسیلهٔ معیشتِ خویش ساخته‌اند و با ارتکاب رذایل موجب خندهٔ اصحاب ثروت و صاحبان ناز و نعمت می‌شوند.

💡 مبین به چشم حقارت که پیر دهقان گفت نرست شاخ گیاهی عبث درین مزرع

💡 مبین به چشم حقارت به خون دیده ما که آبروی صراحی به اشک خونین است