هوازدگی شیمیایی

{chemical weathering} [زمین شناسی] نوعی هوازدگی که در آن واکنش های شیمیایی سبب تغییر سنگ ها و کانی ها و تبدیل آنها به ترکیب های جدید می شود

هَوازدگی شیمیایی (chemical weathering)
نوعی هوازدگی. این نوع خوردگی و فرسایش شیمیایی سنگ ها معمولاً در مجاورت آب صورت می گیرد. هوازدگی شیمیایی منجربه خردشدن سنگ یا تجزیۀ کانی های اولیۀ سنگ برای تولید کانی های جدید می شود، کانی های رُسیاز آن جمله اند. طی این فرآیند، برخی مواد شیمیایی سنگ حل و از محل هوازدگی خارج می شوند، در حالی که مواد دیگری به آن اضافه می شود. فرآیندهای متعددی موجب هوازدگی شیمیایی می شوند که عبارت اند از کربنی شدن(تجزیه با آب باران اسیدی ضعیف)، هیدرولیز(تجزیه با آب)، هیدراسیونیا آب گیری (تجزیه بر اثر جذب آب)، و اکسیداسیون(تجزیه با اکسیژن موجود در آب). واکنشِ گاز دی اکسید کربن جو با کانی های سیلکاته در سنگ ها برای تولید کانی های کربناته را واکنش یورینامیده اند که برگرفته از نام هارولد یوریاست که آن را مطرح کرد. واکنش یوری رابطه ای مهم بین آب و هوای کرۀ زمین و زمین شناسی این سیاره برقرار می کند. تصور می شود هوازدگی شیمیایی رشته کوه های عظیم، همانند هیمالیادر نپال، موجب خارج شدن دی اکسید کربن از جو بر اثر واکنش یوری یا برخی واکنش های پیچیده ترِ مشابه می شود و به علت کاهش گاز دی اکسید کربن در اتمسفر و کاهش آثار گلخانه ای، آب و هوای سردتری پدید می آید.

نوعی هوازدگی که در آن واکنش‌های شیمیایی سبب تغییر سنگ‌ها و کانی‌ها و تبدیل آنها به ترکیب‌های جدید می‏شود.

💡 مقدار آهن و آلومینیوم به صورت اکسید در خاک‌آهن قابل توجه است و کلسیم کم دارد. به دلیل آب بیشتر در منطقه، هوازدگی در خاک‌آهن بیشتر است و کانی‌های رسی که در اثر هوازدگی شیمیایی حاصل می‌شوند، در این خاک نسبت به نوع خاک‌آهک بیشتر است.

💡 شبکه‌های غاری نیوزیلند سه منشأ اصلی دارند: هوازدگی شیمیایی سنگ آهک توسط آب (کارست)، غارهای گدازه‌ای و فرسایش توسط امواج (غارهای دریایی). بنابراین، توزیع سنگ آهک، سنگ مرمر (سنگ آهک دگرگون‌شده) و آتشفشان‌ها، محل غارها را در داخل نیوزیلند تعیین می‌کند. مناطق اصلی توپوگرافی کارست، منطقه وایتومو و تپه تاکاکا در منطقه تایمان هستند. سایر مکان‌های قابل توجه در ساحل غربی، خلیج هاوکی و فیوردلند هستند.

💡 بوکسیت‌های کربنی غالباً در اروپا، گینه و جاماییکا و روی سنگ‌های کربنی (سنگ آهک و دولومیت) تشکیل می‌شوند. در واقع این نوع بوکسیت‌ها از هوازدگی لاتریتی و انباشتگی لایه‌های سفالی روی سنگ‌های کربنی و حل شدن تدریجی این لایه‌های انباشته شده با سنگ آهک در طی هوازدگی شیمیایی تشکیل می‌شوند.

💡 درزه‌ها در هوازدگی مکانیکی و شیمیایی و پایداری دامنه‌ها نیز دارای اهمیت بسیار هستند. درزه‌ها مهم‌ترین نقاط ضعیف در هر توده سنگ به‌شمار می‌روند و راه دسترسی اولیه رطوبت به درون سنگ را فراهم می‌سازند. الگوی متراکم و فشرده درزه‌ها باعث تسریع هوازدگی شیمیایی و به‌جاگذاشتن درزه‌های وسیع و بزرگ می‌شود.

💡 به متلاشی‌شدن سنگ‌های پوستهٔ زمین به وسیله تماس مستقیم سطح زمین با هواکره، هوازدگی می‌گویند. فرایند تشکیل خاک تحت تأثیر هوازدگی شیمیایی مواد معدنی سیلیکات قرار دارد که با کمک فراورده‌های اسیدی گیاهان و موجودات زنده و همچنین اسید کربونیک جو امکان‌پذیر است. اسید کربنیک در اتمسفر و لایه‌های خاک طریق واکنش کربوناسیون تشکیل می‌شود.