( هرثمة ) هرثمة. [ هََ ث َ م َ ] ( ع اِ ) نوک بینی. ( منتهی الارب ). عرتمه. ( اقرب الموارد ). || مابین بینی و لب، گو لب بالایین. ( منتهی الارب ). عرتمه. ( اقرب الموارد ). || سیاهی میان دو سوراخ بینی سگ. || شیر بیشه. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ).
هرثمة. [ هََ ث َ م َ ] ( اِخ ) ابن اعین از امراء هارون رشید است که ولایت خراسان به او داده شد. ( از حبیب السیر ). هرثمةبن نصر جیلی است که هارون او را به ولایت مصر گماشت سپس به افریقا فرستاد و او از آنجا به افریقای شمالی رفت و در آن دیار اصلاحاتی کرد و دو سال ونیم فرماندار کشورهای اسلامی افریقا بود. سپس استعفاء کرد و هارون او را به حکومت خراسان گماشت و تا روزگار فتنه میان امین و مأمون در آنجا بود. در آن فتنه وی جانب مأمون را گرفت و پیشوای لشکر او گردید وتا هنگامی که فتنه با قتل امین پایان یافت صادقانه به مأمون خدمت کرد اما سرانجام مأمون از او برگشت و زندانیش کرد و در زندان مرو به سال 200 هَ. ق. درگذشت. ( از اعلام زرکلی ج 3 از چ قدیم ص 1121 و 1122 ).
ابن اعین ( ف. ۲٠٠ ه.ق. ) یکی از سرداران معروف عرب و از والیان هارون الرشید است. هارون نخست او را به افریقا و سپس به خراسان فرستاد و تا بروز فتنه امین و مامون در این شغل بود و در جنگ بین دو برادر جانب مامون را گرفت. لکن سرانجام مامون نسبت به او بد گمان شد و وی را زندانی کرد.
شیردرنده، ونام مردی
(اسم ) شیربیشه.
دهی است بواسط
💡 علاء بن الحضرمی در زمان عمر والی بحرین بود. او در سال ۶۳۸ میلادی عرفجه بن هرثمه را بدون اجازه عمر راهی فارس کرد و او توانست جزیره لارو (احتمالا جزیره خارگ) را در دریای فارس فتح کند. عمر به پیروی از ابوبکر با جنگهای دریایی موافق نبود و وقتی خبر این فتح به او رسید علاء را سرزنش کرد و در عین حال آن را آغاز فتح فارس دانست.
💡 حاتم بن هرثمه بن النضر (عربی: حاتم بن هرثمة بن النضر) فرمانروای مصر در دوران خلافت عباسی بود.
💡 طاهر و هرثمه به وسیلهٔ لشکریانی که در اختیار داشتند، در سال ۱۹۷ ه.ق/۸۱۲ م، به محاصرهٔ اطراف بغداد مشغول شدند و با شدت بخشیدن به این محاصره، فشار را بر لشکریان امین افزون کردند. خزانهٔ امین نیز در آغاز سال ۱۹۷ ه.ق/۸۱۲ م خالی و این امر موجب خلل در صفوف یاران او شد. به همین دلیل امین هرآنچه از جامههای طلا و نقره در اختیار داشت، به لشکریان میبخشید تا در امر ترمیم و استحکام دروازههای بغداد بکوشند.
💡 برای مقابله با قیام رافع بن لیث در این سال (۱۹۱)، هرثمه بیشترین نیروهای خود را اعزام کرد.
