مقرب الخاقان

کسی که به شخص پادشاه نزدیک باشد.

نزدیک پادشاه. برجال دولت و نزدیکان دربار اطلاق میشد. در عهد شاه عباس بزرگ عنوان دیوان بیگی بود.

مُقَرَّبُ الخاقان
عنوانی برای عده ای از صاحب منصبان بسیار نزدیک به پادشاه، در دورۀ صفویّه و افشاریّه. این عنوان هم پایۀ درجۀ عالیجاه بود. منصب های خواجه سَرا، حکیم باشی، مُنّجِّم باشی، مُعیرالممالک، مُنْشی الممالک، مُهردارمُهرهمایون و دوات دار در شمار مشاغلی بودند که مُقَرَّبُ الْخاقان خوانده می شد.

💡 از دیگر ولایاتی که از تشکیل و فعالیت دیوانخانه عدلیه در آن صحبت به میان آمده ولایت آذربایجان با مرکزیت تبریز است. مؤلف روضه‌الصفا می‌نویسد: «... و نواب حشمه‌الدوله مقرر فرمود که میرزا صادق رشتی در دیوانخانه عدالت تبریز دیوان‌بیگی کند و کدخدایان در آن جا نشسته عرایض مردم را به صوابدید عالی‌جاه قنبرعلی‌خان فهرست کرده به خدمت مقرب الخاقان وزیر نظام برند و بعد ملاحظه ایشان به حضور والا آورند تا بر وفق عدل و انصاف احکام شرعیه و عرفیه جاری شود…»