وجدان کاری

[ویکی فقه] از آن جا که جامعه ما، جامعه ای مسلمان است و فرهنگ آن بر اساس اصول و ارزش های اسلامی شکل گرفته، پژوهش حاضر می کوشد تا به اهمیت و ارزش وجدان کاری در زندگی اجتماعی و نیز موانع وجدان کاری و عوامل ایجاد و یا افزایش وجدان کاری بپردازد.
اصطلاح «وجدان کاری» در فرهنگ اداری جامعه اسلامی به ضرورت مطرح می شود و باید مورد توجه مدیران و کارگران آن قرار گیرد. اما چرا بسیاری از کارکنان و مدیران جامعه، خوب کار نمی کنند و گاه مشکل می آفرینند؟ چرا از انبوه سرمایه ها، امکانات، نیروها، استعدادها و عمر خود به گونه ای نامنظم و ناکارآمد بهره برداری می کنند؟ چرا در انجام کارها و فعالیت های اجتماعی، روحیه نشاط، هدف داری، مسئولیت پذیری، امنیت، رضایت، کیفیت و جدیت وجود ندارد؟ این موضوع چه علل یا عواملی دارد؟ آیا راه حل هایی برای افزایش روحیه وجدان کاری وجود دارد؟
مفهوم وجدان
دست پر قدرت آفرینش، گوهر گران بها و صادقی را در درون آدمی تعبیه کرده که از آن به «وجدان و نفس لوامه» تعبیر می شود. «وجدان» در لغت به معنای «یافتن حق، شعور باطن، قوه ای در باطن که انسان را از نیک و بد اعمال آگاهی می دهد» آمده است. وجدان، نیرویی ناشناخته در درون انسان، اما محسوس است و مکتب های گوناگون بشری و الهی در تعریف، شناسایی و کاربرد آن، سخن ها گفته و کتاب ها نوشته اند و جملگی بر وجود، صداقت و کارآیی آن اتفاق نظر دارند و در تمجید از وجدان گفته اند:- وجدان، بایستگی ها را از نباید ها تفکیک می کند؛- وجدان، قاضی امینی است؛- وجدان، نظارت می کند؛- وجدان، راهنمای ایمن است؛- وجدان، شکنجه می دهد و شکنجه می بیند؛- وجدان، قطب نماست.
← دو معنای اصطلاحی
از جلوه های وجدان، داشتن وجدان کاری است؛ یعنی گوهر انسانیت آدمی ایجاب می کند که هر فعالیت و وظایفی را که انسان به عهده می گیرد به نیکوترین وجه ممکن به پایان رساند و از هرگونه سهل انگاری و مسامحه کاری بپرهیزد. به دیگر سخن، منظور از وجدان کاری در کوتاه ترین و زیباترین کلام، خوب، دقیق و کامل انجام دادن کار است. وجدان کاری در هر مسئولیتی آن قدر مهم و ضروری است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) حتی برای چیدن لحد نیز آن را لازم می داند: ابراهیم - فرزند خردسال رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) - درگذشت، وقتی او را در قبر نهادند و لحد را چیدند، رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) روزنه ای در لحد مشاهده کرد و با دست خود آن را پوشاند، سپس فرمود: «هرگاه یکی از شما کاری انجام می دهد، آن را محکم و دقیق انجام دهد».
← روایت امام علی
...

💡 به عنوان مثالی دیگر، یک شرکت ممکن است از یک مهندس بخواهد که ایمنی یک پروژه که در واقع ایمن نیست را تأیید کند. یک مهندس ممکن است به دلایل اخلاقی از این کار سر باز زند، این شرکت ممکن است بتواند مهندسی دیگر با وجدان کاری کمتر بیابد که در مقابل دریافت رشوه تن به این کار داده و شرکت را از هزینه‌های احتمالی مرتبط نجات دهد.

💡 این فیلم که استفاده از کلمه اسلکر به معنی امروزی اش را تثبیت کرد، این ایده را مطرح کرد که کار بی ارزش و افسرده کننده است و انسان را به رستگاری نمی رساند. شخصیتهای این فیلم سبک های زندگی متفاوتی دارند و به روشهای مختلفی صحبت می کنند و در هرصورت به وجدان کاری می تازند. یک شخصیت می گفت: من بد زندگی می کنم اما مجبور نیستم براش کار کنم. این فیلم با این که نقش تعیین کننده ای در تبیین اخلاق اسلکرها در اوایل دهه 1990 میلادی داشت، در مورد کار موضع مشخصی ارایه نداد.