واژه «دام و دد» یک ترکیب عطفی در زبان فارسی است که برای اشاره به همه انواع حیوانات، اعم از اهلی و وحشی، به کار میرود. «دام» به حیوانات اهلی و قابل پرورش مانند گاو، گوسفند و اسب گفته میشود، در حالی که «دد» به حیوانات وحشی و درنده مانند شیر، گرگ و پلنگ اشاره دارد. وقتی این دو واژه با هم به صورت «دام و دد» میآیند، منظور همه موجودات زنده حیوانی در طبیعت است، بدون توجه به نوع یا ویژگی خاص آنها. این ترکیب در متون ادبی فارسی بسیار رایج است و برای نشان دادن گستردگی حیات حیوانی در جهان به کار میرود. شاعران کلاسیک فارسی مانند نظامی و ناصر خسرو از این تعبیر برای تصویرسازیهای ادبی و توصیف طبیعت استفاده کردهاند. در بسیاری از متون، «دام و دد» نماد دنیای حیوانات و حتی گاهی نماد جهان طبیعت به طور کلی است. این واژه همچنین میتواند در معنای گستردهتر برای اشاره به موجودات غیرانسانی و زیستبوم طبیعی به کار رود. کاربرد آن بیشتر در زبان ادبی و شعری است و در گفتار روزمره کمتر استفاده میشود. این ترکیب نشاندهنده نگاه جامع به حیوانات در ادبیات فارسی است که همه گونهها را در یک مجموعه واحد در نظر میگیرد. بنابراین، «دام و دد» به معنای همه حیوانات اهلی و وحشی است که در طبیعت زندگی میکنند.
دام و دد
لغت نامه دهخدا
دام و دد. [ م ُ دَ ] ( ترکیب عطفی ) ( ازدام + دد ). به معنی حیوان اهلی و وحشی:
اگر بد کنی چون دد و دام، تو
جدانیستی هم تو از دام و دد.ناصرخسرو.چو بر نسبتی راند انگشت خود
بخسبد بر آواز او دام و دد.نظامی.که داند که این دخمه دام و دد
چه تاریخها دارد از نیک و بد.نظامی.شیر مگر تلخ بدان گشت خود
کز پس مرگش نخورد دام و دد.نظامی.نیز رجوع به دام در معنی حیوان اهلی و شواهد ذیل لغت مذکور شود.
جمله سازی با دام و دد
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 بلاست دایره خلق چون وسیع افتاد که دام و دد همه باشند دربیابان جمع
💡 چشم صد گونه دام و دد بر ما حال ازینجا شدهست بد بر ما
💡 نماندست در دشت ما جانور نه دام و دد و مرغ و نه گاو و خر
💡 شیر بگذار و گور نخچیرست دام و دد خود نشانهٔ تیرست
💡 چنان کوبش گرز و کوبال بود که دام و دد از بانگ بی هال بود
