تافتن

تافتن. [ ت َ ] ( مص ) گردانیدن و پیچیدن. ( برهان ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ). برگردانیدن و پیچیدن. ( ناظم الاطباء ). گردانیدن. ( فرهنگ خطی کتابخانه مؤلف ). || کج شدن. برگشتن:
امروز باز پوزت ایدون بتافته است
گویی همی بدندان خواهی گرفت گوش.منجیک. || روی برگردانیدن. ( ناظم الاطباء ). با حرف اضافه «از» ( تافتن از ) معنی برگشتن، پشت کردن. برگردیدن دهد: امیر بتافت و سوی ناحیت... لشکر کشید. ( تاریخ بیهقی ).
نتابد ز پیل و نترسد ز شیر
نه از کین شود مانده نز خورد سیر.اسدی.گرت خوش آید سخن من کنون
ره ز بیابان بسوی شهر تاب.ناصرخسرو.بدان را از بدیها بازدارم
و گرنی خود بتابم راه از ایشان.ناصرخسرو. || باحرف اضافه «از» مجازاً روی گردان شدن. نافرمانی کردن. منحرف شدن:
کسی کو ز فرمان یزدان بتافت
سراسیمه شد خویشتن را نیافت.فردوسی.کسی کو بتابد ز گفتار ما
وگر دور ماند ز دیدار ما.فردوسی.ز راه خرد هیچ گونه متاب
پشیمانی آرد دلت را شتاب.فردوسی.ما را ره کشمیر همی آرزو آید
ما ز آرزوی خویش نتابیم به یک موی.فرخی. || با حرف اضافه «به » مجازاً توجه کردن. روی آوردن:
سوی اوتاب کز گناه بدوست
خلق را پاک بازگشت و متاب.ناصرخسرو. || با کلمات «رخ » و «روی » و «سر» و «عنان » و با حرف اضافه «از» ترکیب شود و بمعانی نافرمانی کردن، روی گردان شدن، اعراض کردن، روی برگرداندن، دور شدن و سرپیچی کردن آید:
- رخ تافتن و رخ برتافتن:
بفرجام دولت ز ما رخ بتافت
همه گردش بد به ما راه یافت.فردوسی.رقیبم سرزنشها کرد کز این باب رخ برتاب
چه افتاد این سر ما را که خاک در نمی ارزد.حافظ.- روی تافتن و روی برتافتن:
که بادافره ایزدی یافتی
چو از راه دین روی برتافتی.فردوسی.گر ز تو روی بتابم دگران شاد شوند
چه بود گر نکنی کار به کام دگران.فرخی.چو پشت آینه پیش تو حلقه درگوشم
ز من چو آینه زنگ خورده روی متاب.خاقانی.و ارسلان روی از ایشان برنتافت و بمحاربت بایستاد. ( ترجمه تاریخ یمینی ).

(تَ ) (مص م. ) ۱ - پیچیدن، تاب دادن. ۲ - سرپیچی کردن. ۳ - درخشیدن. ۴ - تاب آوردن. ۵ - گراییدن، روی آوردن.
( ~. ) [ په. ] (مص ل. ) ۱ - برافروختن، روشن شدن. ۲ - گرم گردیدن.

۱. تاب دادن، پیچیدن.
۲. (مصدر لازم ) [مجاز] نافرمانی کردن.
۱. افکنده شدن پرتو نور بر کسی یا چیزی.
۲. گداختن و سرخ کردن آهن در آتش.
۳. شعله ور کردن، برافروختن.
۴. تابیدن.
تحمل کردن.

تابیدن، تاب دادن، افروختن، روشنایی وگداختن
( مصدر ) ( تافت تابد خواهد تافت بتاب تابنده تافته ) ۱- پیچیدن تاب دادن. ۲- آزرده شدن مکدر گشتن.

برافروختن، روشن شدن.
گرم گردیدن.
پیچیدن، تاب دادن.
سرپیچی کردن.
درخشیدن.
تاب آوردن.
گراییدن، روی آوردن.

💡 آنجا که سر تیغ ترا یافتن ست جان را سوی او به عشق بشتافتن ست

💡 ظنشان چنان فتاد که غمها به من رسد از بسکه بهر غمز بهر سو شتافتند

💡 روی بر تافتن و ناز تو را بنده شوم جلوه سرو سرافراز تو را بنده شوم

💡 راستی خواهی سر از من تافتن بودی صواب گر چو کژبینان به چشم ناصوابت دیدمی

💡 ... و اگر آماس به نزدیکی رگی یا عصبی یا پیوند بوذ نباید شتافتن در کافتیدن تا آن رگ و عصب تباه نشود که کار دشوار گردد.