حدس

حدس. [ ح َ ] ( ع مص ) شتافتن. ( منتهی الارب ). سرعت. ( کشاف اصطلاحات الفنون ). بشتاب رفتن. || الرمی، و منه الحدس و هو الظن. ( معجم البلدان ). حدس بسهم؛ به تیر زدن. تیر زدن. ( منتهی الارب ). || غلبه کردن در انداختن کسی را. || فروخوابانیدن. افکندن. بیفکندن. ( تاج المصادر بیهقی ). || پاسپر نمودن. یقال: حدسته برجلی؛ وطئته. ( منتهی الارب ). پایمال کردن. لگدمال کردن. || خوابانیدن گوسفند را برای ذبح. || حدس به لبّة بعیر؛ کارد در سینه شتر زدن. || حدس لهم بمطفئةالرضف؛ ذبح کرد برای آنها گوسفندی لاغر که خاموش کند آتش را و پخته نشود. || آهنگ کردن. ( از منتهی الارب ). || بر گمان گفتن. بگمان سخن کردن. گمان بردن. بگمان دانستن. گمان. فراست. ظن. ( زمخشری ). پنداشت. پنداشتن. ظن بردن. دانستن امور به تخمین. تخمین. تخمین زدن. تخمین کردن. دید. دید زدن. حدس زدن. دانائی. ( غیاث ) ( نصاب ). دریافتن. ( غیاث ). زود دریافتن چیزی. زودیافتن و فرق آن با فکر آن است که در فکر ترتیب باشدو در حدس احتیاج به ترتیب نباشد: من در جواب رقعه او فصلی بنوشتم بدان حال که بر وفق حدس و فراست من آمد. ( ترجمه تاریخ یمینی چ تهران ص 340 ).
تهانوی گوید: متمثل شدن مبادی فکری است در ذهن دفعةً و بدون اختیار و قصد، خواه پس از جستجو و خواه بدون آن، و آن از حدس بمعنی سرعت گرفته شده است، و لذا در عرف آنرا سرعت انتقال از مبادی به مطلوب نامند، ولیکن در این مسامحت است، چه در حدس حرکتی نیست و در مقابل فکر است، گوئی اینان طفره و عدم تدرج را به سرعت تعبیر کرده اند و برخی گویند: تیزانتقالی نفس است بخودی خود از حد وسطها و استدلالات. و برخی آنرا متمثل شدن حد وسط و مانند آن در نفس یک دفعه خوانده اند، و برخی گفته اند: بدست آوردن حد اوسط است دفعةً و بدون حرکت و تدرج، خواه با شوق و خواه بدون آن باشد، نه بدست آوردن مطلب بدون حرکت، و بنابراین اینکه گویند حدس خالی از حرکت است بدان معنی است که حرکت بسوی حد وسط ندارد، نه حرکت بطرف مطلب. این گفته حلوانی است در حاشیه طیبی. ( کشاف اصطلاحات الفنون ). خواجه طوسی آنرا چنین تعریف کند: قدرت این قوت ( قوت استعدادی که در تعریف ذهن گفته شد ) بر اقتناء حد اوسط در هر مطلوب بذات خود. ( اساس الاقتباس ص 410 ). سرعة انتقال الذهن من المبادی الی المطالب و یقابله الفکر و هی ادنی مراتب الکشف. ( تعریفات جرجانی ص 56 ).

(حَ ) [ ع. ] (مص م. ) گمان بردن، تخمین زدن.

۱. قضاوت یا اندیشه ای که بر پایۀ ظنّ و گمان باشد نه مدرک و استدلال.
۲. (اسم مصدر ) (فلسفه ) [قدیمی] سرعت انتقال در فهم و استنتاج، زود دریافتن.
= حدس زدن: (مصدر متعدی ) گمان بردن و دریافتن امری به گمان و تخمین.

۱ - ( مصدر ) دریافتن امری را گمان بردن تخمین زدن. ۲ - ( اسم ) دریافتن تخمین: (( حدس شما صایب بود. ) ) ۳ - سرعت انتقال ذهنی است از مبادی بمطلوب و مقابل فکر است. فرق ما بین فکر و حدس آنست که در فکر دو حرکت لازم است: یکی حرکت ذهن برای تحصیل مبادی و دیگر حکرت ذهن برای ترتیب آن مبادی و حال آنکه انتقال ذهن از مبادی بمطلوب آنی الوجود است و مستلزم حرکت تدریجی الوجود نیست و علاوه بر آن ممکن است مبادی و مطلوب بکجا برای ذهن حاصل گردد.
ابن اریش لخمی قحطانی جدی جاهلی است

💡 عشق‌آباد در سال ۱۸۱۸ تنها روستای کوچک جهت استراحت کاروانیان جاده ابریشم بوده که در نزدیکی شهر باستانی نسا قرار داشته‌است. شهر نِسا که در زمانی یکی از پایگاه های اشکانیان بوده که در حمله مغول کاملاً ویران شده‌است. آثار این شهر در نزدیکی عشق‌آباد کشف شده‌است. در حال حاضر اینطور حدس زده شده‌است که عشق‌آباد بر روی خرابه‌های شهر باستانی نِسا بنا گردیده‌است.

💡 تاریخ تولدش معلوم نیست، اما می‌توان حدس زد که پیش از سال ۳۲۱ هجری بوده باشد. نسبتش به کوی یا محله خرگوش در نیشابور قدیم می‌رسد. پدرش، ابوعثمان محمد، که از مشایخ روایت او نیز بوده‌است، از زهاد و عباد صوفیه به‌شمار می‌رفته‌است، و از همین روی از ابوسعد با عبارت «زاهد بن زاهد» یاد کرده‌اند. وی در سال ۴۰۷ هجری قمری در نیشابور در گذشت.

💡 کوک حدس می‌زند که مسائل بهینه‌سازی (با حل‌هایی که به آسانی بررسی شوند) وجود دارند که نمی‌توانند با الگوریتم‌های مؤثری حل شوند. به عبارت دیگر پی با ان پی برابر نیست. این حدس تعداد زیادی از تحقیقات در زمینه نظریه پیچیدگی محاسباتی را موجب شده‌است، که به‌طور قابل ملاحظه‌ای درک ما را از سختی ذاتی مسائل محاسباتی و اینکه چه چیزی می‌تواند به‌طور مؤثری محاسبه شود بهبود بخشیده‌است. در حال حاضر، این حدس، باز است و در میان ۷ مسئله ی یک میلیون دلاری قرار دارد.