دست نشانده

💡 پس از انقلاب ۱۹۲۰ علما نقش مقابله‌گرانه با قیمومیت را ادامه دادند و بیعت با ملک فیصل اوّل را رد کردند. کسی که انگلیسی‌ها او را به‌عنوان پادشاه عراق تعیین کرده بودند. ملک فیصل، به منظور قانونی جلوه دادن حاکمیت خویش، اعلام برگزاری انتخابات کرد. علما چون می‌دانستند وی دست نشانده انگلیس است و به منظور تحکیم حکومت خود می‌خواهد انتخابات برگزار کند، با انتخابات فرمایشی به مخالفت برخاستند.

💡 یافتم پیری را از محتشمان متصوّفه که از بادیه برآمد فاقه زده و رنج انقطاع کشیده به بازار کوفه اندر آمد، گنجشکی بر دست نشانده و می‌گفت: «از برای این گنجشگک مرا چیزی دهید.» گفتند: «ای هذا! این چه می‌گویی؟» گفت: «محال باشد که من گویم: مرا از بهر خدای چیزی دهید؛ از آن که به دنیا شفیع جز حقیری نتوان آورد.» این اندکی است از بسیار آن‌چه اندر این باب شرط است. والسّلام.

💡 اسماعیل صفوی با کشتن آخرین حاکم مستقل مشعشعی ایالت هویزه را به یکی از امیران صفوی سپرد. با بازگشت شاه صفوی به پایتخت خود، سید فلاح بن محسن از شوشتر به هویزه حمله کرده، آن را تصرّف نمود و با ارسال هدایایی برای شاه اسماعیل، رضایت وی را جلب و در پی آن به عنوان حاکم دست نشانده، حکومت هویزه به وی واگذار شد.

💡 تحلیلگران سیاسی معتقدند که آن دولت در واقع یک حکومت دست نشانده است که دستورات و تصمیمات مهم خود را از قدرت‌های خارجی دریافت می‌کند.

💡 در جریان جنگ‌های استعماری، بسیاری از حاکمان محلی به عنوان نیروهای دست نشانده برای مقاصد کشورهای متجاوز عمل کرده و به منافع خودشان خدمت می‌کردند.

💡 تقابل میان حاکمیت ملی و مداخلات خارجی، اغلب منجر به شکل‌گیری چنین رژیم‌های دست نشانده‌ای می‌شود که فاقد مشروعیت واقعی در میان توده‌های مردم هستند.