یکدست

یکدست. [ ی َ / ی ِ دَ ] ( ص مرکب ) آنکه دارای یک دست باشد.( ناظم الاطباء ). نقیض دودست باشد. ( برهان ). کسی که یکی از دستهایش نباشد. امثل. اقطع. ( یادداشت مؤلف ).
- رستم یکدست؛ نام پهلوانی بوده است. ( آنندراج ).
|| تنها و بی یار. ( یادداشت مؤلف ). || کنایه از چند چیز است که به یک وتیره و یک جنس و یک طریق و به یک نوع و مثل هم باشند. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ). یکسان. ( غیاث اللغات ). یکسان و برابر. ( آنندراج ). از یک سنخ. از یک نوع. یکدسته. متلائم. که تمام افراد ماننده یکدیگر دارد. از یک جنس. یک نواخت در خوبی و بدی یا درشتی و زبری و غیره. همه ازیک جنس و یک نوع در بها و قیمت یا رنگ یا پستی و بلندی یا زشتی و زیبایی و دیگر صفات و حالات. یک اندازه:اشعار ناصرخسرو همه یکدست است. ( از یادداشت مؤلف ): لشکری یکدست و رزم آزموده بود و از شهریارخشنود. ( راحةالصدور راوندی ).
از آن است یکدست افکار صائب
که جز دست خود متکایی ندارد.صائب ( از آنندراج ).نقطه پست و بلندی نیست ما را در سخن
گفتگو یکدست مانند قلم داریم ما.مفید بلخی ( از آنندراج ). || یک چیز را گویند که تمام آن به یک نسبت باشد. ( برهان ). یکی و یکسان و برابر. || همدست و همدل و متحد: لشکری که دلهای ایشان بشده بود و مرده، به تحسین پادشاهانه همه را زنده و یکدل و یکدست کرد. ( تاریخ بیهقی ). || کامل. تمام. درست. ( ناظم الاطباء ). || بی آخال. بی غش. ( یادداشت مؤلف ): کشمکش یکدست. || هر چیز که می تواند بایک دست برداشته شود. ( ناظم الاطباء ). || ( ق مرکب ) یکسره. یک باره. همگی. بالتمام. ( یادداشت مؤلف ):
فدای جاهش جاه همه جهان یکدست
نثار جانش جان همه جهان یکسر.مسعودسعد.به دور لعل تو تا شد پیاله باده پرست
به خون ز رشک بشستم چو داغ دل یکدست.مفیدبلخی ( از آنندراج ). || در حالت واحد. در وضع مشابه. بدون تغییر وضع و حال:
شصت پایه چنان برد یکدست
که نسازد به هیچ پایه نشست.نظامی. || ( اِ مرکب ) یک سو. یک سمت. یک طرف:
به نخجیرگاه رد افراسیاب
ز یک دست کوه و دگر رود آب.فردوسی.

( ~. دَ ) (ص. ) ۱ - کسی که یک دست داشته باشد. ۲ - یک شکل، یک جور، یک نواخت.

۱. ویژگی کسی که یک دست داشته باشد و دست دیگرش از کار افتاده یا بریده شده باشد: مرد یکدست.
۲. [مجاز] یکپارچه، هماهنگ: لباس های سفید یکدست.
۳. (قید ) [قدیمی، مجاز] به طور یکپارچه، به تمامی: شهر یکدست سیاه پوش بود، فدای جاهش جاه همه جهان یکدست / نثار جانش جان همه جهان یکسر (مسعودسعد: ۱۹۹ ).
۴. [قدیمی، مجاز] متحد.

(صفت ) ۱- کسی که دارای یکدست است کسی که یکدست نداشته باشد تنها بی یار باشد ۲- یکنواخت یکجور مقابل مخلوط و آمیخته.

کسی که یک دست داشته باشد.
یک شکل، یک جور، یک نواخت.

💡 یکدست، دست دلبرکی شوخ و دلنواز؛ کو آورد ز دوستیم در کنار دست

💡 جز غمزه شوخ آندو چشم خونریز که دید شوخی که بیکدست دو شمشیر زند

💡 هزار سیخ بیکدست اگر بدست آری بدست دیگر هم در زمان براندازی

💡 یکدست، دست مطربکی کآشنا بود؛ گاهی برقص پایش و، گاهی بتار دست

💡 نریمان برون تاخت از صف سمند به یکدست تیغ و به دیگر کمند

💡 خرد و بزرگ دنیا یکدست خودسرانند خر گر فسار گم ‌کرد سگ هم مرس ندارد