یلدا

یلدا. [ ی َ ] ( سریانی، اِ ) لغت سریانی است به معنی میلاد عربی، و چون شب یلدا را با میلاد مسیح تطبیق می کرده اند از این رو بدین نام نامیده اند. باید توجه داشت که جشن میلاد مسیح ( نوئل ) که در 25 دسامبر تثبیت شده، طبق تحقیق محققان در اصل، جشن ظهور میترا ( مهر ) بوده که مسیحیان در قرن چهارم میلادی آن را روز تولد عیسی قرار دادند. یلدا اول زمستان و شب آخر پاییز است که درازترین شبهای سال است و در آن شب یا نزدیک بدان، آفتاب به برج جدی تحویل می کند و قدما آن را سخت شوم و نامبارک می انگاشتند. در بیشتر نقاط ایران در این شب مراسمی انجام میشود. شعرا زلف یار و همچنین روز هجران را از حیث سیاهی و درازی بدان تشبیه کنند و از اشعار برخی از شعرا مانند سنایی و امیرمعزی که به عنوان شاهد در زیر می آید رابطه بین مسیح و یلدا ادراک می شود. یلدا برابر است با شب اول جدی و شب هفتم دی ماه جلالی و شب بیست ویکم دسامبر فرانسوی. ( از برهان، آنندراج، حواشی علامه قزوینی بر آثارالباقیه، شرح پورداود در یشتها، فرهنگ فارسی معین و یادداشت مؤلف ): 
چون حلقه ربایند به نیزه تو به نیزه 
خال از رخ زنگی بربایی شب یلدا.عنصری.نور رایش تیره شب را روز نورانی کند
دود چشمش روز روشن را شب یلدا کند.منوچهری.گرنیابد خوی ایشان درنیابد خلق را
روز روشن در بر دانا شب یلدا شود.ناصرخسرو.قندیل فروزی به شب قدر به مسجد
مسجد شده چون روز و دلت چون شب یلدا.ناصرخسرو.او بر دوشنبه و تو بر آدینه 
تو لیل قدر داری و او یلدا.ناصرخسرو.کرده خورشید صبح ملک تو
روز همه دشمنان شب یلدا.مسعودسعد.ایزد دادار مهر و کین تو گویی 
از شب قدر آفرید و از شب یلدا
زانکه به مهرت بود تقرب مؤمن 
زانکه به کینت بود تفاخر ترسا.امیرمعزی.به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی 
که از یک چاکری عیسی چنان معروف شد یلدا.سنایی.تو جان لطیفی و جهان جسم کثیف است 
تو شمع فروزانی و گیتی شب یلدا.

(یَ ) (اِ. ) این واژه سُریانی و به معنای تولد و زایش است. یعنی تولد مهر (متیرا ) در شب اول زمستان که بلندترین شب سال است و ایرانیان به یُمن تولد مهر در این شب جشنی برپا می کنند.

کلمه سریانی، میلاد، وقت ولادت، زمان ولادت حضرت عیسی، شب یلدا: شب اول دیماه که درازترین شبهااست
(اسم ) درازترین شب سال شب اول برج جدی شب چل. بزرگ زمستان.توضیح این کلمه درسریانی بمعنی میلاد است چون شب یلدا را بامیلاد مسیح تطبیق میکردهاند ازاین رو بدین نام نامیدند: تو جان لطیفی و جهان جسم کثیف است تو شمع فروزنده و گیتی شب یلدا. ( معزی )

اسم: یلدا (دختر) (فارسی، سریانی) (طبیعت) (تلفظ: yaldā) (فارسی: يَلدا) (انگلیسی: yalda)
معنی: میلاد، طولانی ترین شب سال، شب اول ماه دی، چله بزرگ زمستان که تقریبا با ولادت حضرت مسیح ( ع ) همزمان است، ( سریانی )، آخرین شب پاییز در نیم کره شمالی و بلندترین شب سال [مقارن میلاد عیسی ( ع ) ]، ( در قدیم ) ( به مجاز ) تاریک و بلند یا تاریک و عمیق، آخرین شب پائیز در نیم کره شمالی و بلندترین شب سال که همزمان با میلاد مسیح ( ع ) است

💡 شب یلدای حیاتم بسحر گوید حیف که در افسانه بیهوده بپایان رفتم

💡 خوش بود گر بوسم آن رخسار همچون صبح عیدت و آن شب یلدای زلفت را ببویم تا به فردا

💡 آجیل از دیرباز به یکی از نمادهای فرهنگ ایرانی بدل گشته‌است به صورتی که برخی از مراسم سنتی ایرانیان (مانند نوروز و یلدا) تنها با حضور آجیل مفهوم خود را پیدا می‌کنند.

💡 غنیمت دان حضور نعمت الله که دشمن را شب یلداست امروز