گل میخ

گل میخ. [ گ ُ ] ( اِ مرکب ) نوعی از میخ آهن که سرش پهن میباشد. ( آنندراج ). میخ سربزرگ چوبی یا فلزی که بیشتر به دیوار اطاق کوبیده میشود برای آویختن چیزها از آن. ( فرهنگ نظام ). میخ بزرگ. میخ چادر. ( ناظم الاطباء ). میخی که سر آنرا بصورت گلی سازند:
در از سدره بوستان ثواب
ز گل میخیش رو شناس آفتاب.ظهوری ( از آنندراج ).بیا به درگه شاهنشهی که از در او
شکفته غنچه گل میخ بر رخ ایام.ابوطالب کلیم ( از آنندراج ).شب وصل تو نهان آمده ام تا دم صبح
ماه را ساخته گل میخی و بر در زده ام.مسیح کاشی ( از آنندراج ).عرصه شهر هری فوق سپهر اخضر است
درگهش را شمسه خورشید گل میخ در است.آگهی هروی.|| دگمه ای که خلخال و دست برنجن را بدان بند سازند. ( ناظم الاطباء ).

(گُ ) (اِمر. ) نوعی میخ که سرش پهن است.

نوعی میخ که ته آن درشت و پهن است.

( اسم ) ۱ - میخ آهنین با سر مدور پهن ( که بر دروازه کوبند یا میخ چادر و مانند آن ): شب وصل تو نهان آمده ام تا دم صبح ماه را ساخته گل میخی و بر در زده ام. ( مسیح کاشی ) ۲ - دگمه ای که خلخال ودست برنجن را بدان بند کنند.
نوعی ازمیخ که ته آن درشت وپهن است، گرمیخ هم گفته شده

گل میخ، نوعی میخ بزرگ است که به عنوان بست پیوند دهنده و در عین حال تزئین کننده در و دروازه در هنر ایرانی به کار می رود. گل میخ در هنر کشورهای عربی، شمال افریقا و شبه قاره هند هم وجود دارد. گل میخ عموماً فلزی و دست ساز بوده است اما امروز انواع پلاستیکی، شیشه ای و حتی کریستال آن هم مورد استفاده قرار می گیرد.
یکی از انواع گل میخ به عنوان تجهیزات ایمنی ترافیک در سطح خیابان جهت تعیین مرز معبر و محدودهٔ رانندگی نصب می گردد. نوع دیگری از گل میخ در جواهر سازی استفاده می شود که بسیار ظریف و ریز است و به صورت دگمه ای ایست که خلخال و دستبند را بدان بند سازند.
کلمۀ گل میخ در ادبیات فارسی هم به کار رفته است. ابوطالب کلیم سروده است:

💡 بلبل سبقی از ورق گل میخواند تکرار همی کند به شب پس چه کند

💡 دست قدرت چو ز رحمت گل میخانه سرشت رقم فیض ازل بر لب پیمانه نوشت

💡 گل میخندد که زعفران خورد بسی شک نیست در آن که زعفران دارد گل

💡 به درگهی که به صد آه و ناله می آید به عشق بازی گل میخ او ز باغ هزار

💡 چو بر گل میخرامی پا نگه دار که گل را بیشتر زحمت ز خارست

💡 ز خاک پای تو شد روشنم نظر که مرا سواد دیده چو گل میخ آستانهٔ توست