وثاق

وثاق. [ وَ ] ( اِ ) خانه. ( سروری ) ( بهارعجم ). رجوع به وِثاق و وُثاق شود.
وثاق. [ وَ ] ( ع اِ ) هرچیز که بدان چیزی را بندند مانند ریسمان و بند و قید و زنجیر. ( ناظم الاطباء ): فشدّوا الوَثاق فاما مناً بعد وَ اما فداءً. ( قرآن 44/47 ).
وثاق. [ وِ ] ( ع، اِ ) بند. ( مهذب الاسماء ) ( ناظم الاطباء ). بند و قید. ( منتهی الارب ) ( آنندراج از منتخب و لطائف و مدار ). || گرفتاری. || معسکر و لشکرگاه. || ( مص ) مواثقة. عهد و پیمان کردن باهم. ( ناظم الاطباء ). || ( ص ) ج ِ وثیق. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ). رجوع به وثیق شود.
وثاق. [ وُ ] ( اِ ) خانه. ( کشف ) ( لطایف ) ( غیاث اللغات ). حجره و سرا. این کلمه که در نظم و نثر فارسی آمده و اغلب آن را عربی گمان کنند و به کسر واو خوانند، کلمه ترکی است به ضم واو. در اصل به معنی خیمه و خرگاه بوده و آن همان است که ما امروزه اطاق میگوئیم و می نویسیم و در ترکی استانبولی ادا گویند. ( نشریه دانشکده ادبیات تبریز ).کازیمیرسکی نیز این کلمه را ترکی داند:
آلوده منت کسان کم شو
تا یک شبه در وثاق تو نان است.انوری.دوش سرمست آمدم به وثاق
با حریفی همه وفا و وفاق.انوری.از زرکش و ممزج و اطلس وثاق من
چون خیمه خزان و شراع بهار کرد.خاقانی.شب عید چون درآمد ز در وثاق گفتی
که ز شرم طلعت او مه عید برنیاید.خاقانی.آن شعاع آفتاب اندر وثاق
قرص او اندرسپهر چارطاق.مولوی.آن جهان است اصل این پر غم وثاق
وصل باشد اصل هر هجر و فراق.مولوی.ما خود ز کدام خیل باشیم
تا خیمه زنیم در وثاقت.سعدی.ای معبر مژده ای فرما که دوشم آفتاب
در شکرخواب صبوحی هم وثاق افتاده بود.حافظ.- وثاق پیرزن؛ خانه و حجره ای است که پیرزنی در درون دولتخانه و بارگاه انوشیروان داشت و هر چند انوشیروان از او خواست که به قیمت اعلی بخرد او نفروخت. ( برهان ):
طاق ایوان جهانگیرو وثاق پیرزن
از نکونامی طراز فرش ایوان دیده اند.خاقانی.

(وِ یا وُ ) [ ع. ] (اِ. ) ۱ - خانه، اطاق. ۲ - حرم سرا.

۱. اتاق، خانه: دوش سرمست آمدم به وثاق / با حریفی همه وفا و وفاق (انوری: ۲۶۹ ).
۲. خیمه، سراپرده.
۳. مسکن، منزل.

بند، قید، ریسمان، اطاق وخانه هم میگویند
( اسم ) ۱ - خیمهگاه خرگاه. ۲ - اطاق خانه: (( اگر در حق من احسانی فرمایی و بگلذاری تا به وثاق روم و فرزندان را وداع کنم و شرط وصیت بجای آورم... لطفی بجایگاه و احسانی بموقع باشد... ) ) ۳ - چند خیمه پهلوی هم. ۴ - اقامتگاه گروهی از سپاهیان اردوگاه. یا وثاق پیرزن. خانه و حجرهای که پیرزنی در درون قصر انوشروان دادگر داشت و هر چند انوشروان از او میخواست که ببهای گزاف آنرا بفروشد وی نمی پذیرفت.
بند یا گرفتاری.

💡 ز دنیا این دو چیزت هم وثاقست دگر چون زین گذشتی طم طراقست

💡 در کنارم تو را سزد گردون وز وثاقم تو را سزد بستان

💡 اتفاقم شب دوشین بوثاقی افتاد کاندرو بود حریفی صنمی حور نژاد

💡 که می‌کردند بر دار آن جوان را وثاقی بود بگرفتند آن را

💡 دل وثاق توست جانا دیده نیز گر دلت آنجا گرفت اینجا درآی