نامعقول

نامعقول. [ م َ ] ( ص مرکب ) دور از عقل. چیزی که به عقل درست نباشد. ( ناظم الاطباء ). مخالف عقل. خلاف عقل. سفه. گزاف. ( یادداشت به خط مؤلف ): یک نوبت به طریقی نامعقول از بند عقال بیرون افتاد. ( ترجمه تاریخ یمینی ص 388 ). || محال. ( یادداشت مؤلف ). || بیهوده. ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). بی معنی. ( ناظم الاطباء ). باطل.لغو. مهمل. ( یادداشت مؤلف ): و قیاس آن بر سخنان نامعقول کند. ( کلیله و دمنه ). || بی جا. نامناسب. ( آنندراج ). بی قاعده. بیجا. ( ناظم الاطباء ). شنیع. ( یادداشت مؤلف ). نابجا. زشت. ناپسند.
- حرکت نامعقول؛ حرکت بی جا و بی قاعده. ( ناظم الاطباء ). کار قبیح و شنیع و بیجا و خلاف عقل و ادب.
|| نالایق. ناموافق. ( ناظم الاطباء ). || در تداول، سبکسر. جلف. بی ادب. غیرمؤدب. که حرکات و رفتارش عاقلانه و سنگین و باوقار نیست. که معقول و مؤدب نیست. مقابل معقول، به معنی مؤدب و موقر و باتربیت.
- آدم نامعقول؛ آدم بی خرد و بی عقل و بی دانش. ( ناظم الاطباء ).

آنچه عقل آن را نپذیرد و ادارک نکند، آنچه به عقل درست نیاید، یاوه، بیهوده، بی قاعده.

( صفت ) ۱ - آنچه که بعقل درست نیاید برخلاف عقل:[ واگرنه بایددست ازمذهب نامعقول بداشتن واعتقادبرایمان وطاعت کردن...] ۲ - بیهوده باطل: [ و قیاس آن برسخنان نامعقول کند] ۳ - بیجانامناسب: رفتارنامعقول. ۴ - محال.۵- جلف بی ادب:[ آدم نامعقولی است ]

💡 چون برون شد این خیالات از میان گشت نامعقول تو بر تو عیان

💡 اندرین ره چیست دانی غول تو؟ این ریایی درس نامعقول تو

💡 و من گروهی دیدم از متکلمان که صورت این معلوم نکرده بودند و بر این می‌خندیدند که: «این سخن معقول نیست.» و گروهی دیدم از مدعیان که نامعقول چیزی را اعتقاد کرده بودند و اصل قصه معلومشان نبود و می‌گفتند که: «فقر عدم بلا وجود است.» و هر دو گروه بر خطا بودند. یکی از ایشان به جهل مر حق را منکر شد و دیگری جهل را حال ساخت و بدان پدیدار آمد.

💡 از ثری تا ثریا و از سمک تا سماک و از قرار خاک تامدار افلاک چندانکه خواهی معقول و نامعقول و منقول و نامنقول توان گفت، حدث عن رجب و لا عجب

💡 نبوده یکنفسی بی‌پیاله تا بوده رضی ز زهد و ریا بی‌حساب و نامعقول

💡 نخست عشق به میخانه کرد نزول به گرد مدرسه گردیدنست نامعقول