عقوق

عقوق. [ ع َ ] ( ع ص ) اسب ماده باردار، و اسب ماده ناباردار، ازاضداد است، یا باردار به طریق تفاؤل است. ( منتهی الارب ). باردار از اسبان، یا حائل و غیر باردار، و گویند آن را بر تفاؤل به اسب غیر باردار گویند چنانکه مار گزیده را سلیم نامند. ( از اقرب الموارد ). مادیان آبستن و ناآبستن. ( دهار ). ج، عُقُق، و جج، عِقاق. ( اقرب الموارد ) ( منتهی الارب ) ( دهار ). و از آن جمله است مثل «طلب الابلق العقوق » یعنی طلب کرد محال را. ( از منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ). || نوی العقوق؛ خسته خرمای نرم که علف شتران است. ( منتهی الارب ).هسته ای است نرم که جویدن آن آسان است که پیرزنان آن را میخورند یا میجوند، و ماده شتر آن را میخورد لذابه «عقوق » اضافه شده است. و آن از کلام اهل بصره است و اعراب بادیه آن را نشناسند. ( از اقرب الموارد ).
عقوق. [ ع ُ ] ( ع مص ) باردار گردیدن شتر ماده.عقاق. و رجوع به عقاق شود. || آزردن پدر را. ( از منتهی الارب ). نافرمانی کردن کسی را که حق او بر تو واجب باشد. ( المصادر زوزنی ) ( از تاج المصادر بیهقی ). نافرمانبرداری کردن مادر و پدر را و کسی را که حق او بر تو واجب باشد. ( دهار ). سرپیچی کردن از پدر و ترک شفقت و احسان بر او و سبک داشتن او را، و ضدآن «بر» و برور است، و چنین شخصی را عاق و عُقَق و عُقُق و اَعق گویند. و گویند اصل معنای عقوق، قطع کردن است، بنابراین اختصاص به والدین ندارد. ( از اقرب الموارد ). اسأه به والدین. تضییع حقوق ابوین. ( یادداشت مرحوم دهخدا ): جزای این عقوق و پاداش این حقوق و باذافراه این نفاق و شقاق... تقدیم افتد. ( سندبادنامه ص 70 ). از عقوق و تمرد پسر مستغاث شد و از حرکات و سکنات او تبرا نمود. ( ترجمه تاریخ یمینی ص 343 ). منوچهر در سر کس به پدر فرستاد و از معرض عقوق و اهمال حقوق تفادی نمود. ( ترجمه تاریخ یمینی ص 226 ). از معرض عقوق مادر برخاست و هوای نفس در طاعت او مقهور گردانید. ( ترجمه تاریخ یمینی ص 384 ).
لیک محبوسی برای آن حقوق
اندک اندک عذر میخواه از عقوق.مولوی.

(عُ ) [ ع. ] (مص م. ) نافرمانی کردن، آزردن پدر و مادر.

۱. نافرمانی کردن.
۲. آزردن پدر یا مادر.

نافرمانی کردن، آزردن پدریامادر
( مصدر ) نافرمانی کردن ( پدر و مادر را ).
اسب ماده بار دار و اسب ماده نا باردار از اضداد است یا باردار به طریق تفاول است باردار از اسبان یا حائل و غیر باردار و گویند آنرا بر تفاول به اسب غیر باردار گویند چنانکه مارگزیده را سلیم نامند

[ویکی فقه] عقوق به معنای اذیت و آزار رساندن می باشد.
واژه عقوق از «عق» گرفته شده و در لغت به معنای پاره کردن و بریدن آمده است. این عنوان در روایات وکلمات فقها غالباً با اضافه به والدین به کار رفته و موضوع این نوشتار است.
مصادیق
در روایتی عقوق والدین از لشکریان جهل و ضدّ احسان و نیکی به آنان شمرده شده است. بنابر این، عقوق والدین؛ یعنی بدی به آنان و ضایع کردن و نادیده گرفتن حقوقی که پدر و مادر بر گردن فرزند دارند. از این رو، بی احترامی و آزار رساندن به ایشان با گفتار یا رفتار از مصادیق عقوق به شمار می رود.
کاربرد فقهی
از آن در باب صلات و شهادات سخن گفته اند.
حکم تکلیفی
...

نافرمانی کردن، آزردن پدر و مادر.

💡 فقال الشرک باللَّه و قتل النفس و عقوق الوالدین و قول الزور

💡 و همچنان که احسان والدین تالی صحت عقیدت است عقوق نیز تالی فساد عقیدت باشد.

💡 و مخفی نماند که ضد عقوق، «بر والدین» و احسان به ایشان است و آن از اشرف سعادات و افضل قربات است و در آیات بسیار و اخبار بی شمار، امر و ترغیب به آن شده.

💡 و جاء اعرابی الی النبی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم فقال یا رسول اللَّه ما الکبائر؟ قال الاشراک باللّه، قال ثم ما ذا؟ قال عقوق الوالدین. قال ثم ما ذا؟ قال ثم الیمین الغموس.»

💡 از استاد ابوعلی شنیدم رَحِمَهُ اللّهُ که گفت ابتداء همه فرقتها مخالفت بود یعنی که هر که خلاف شیخ خویش کند بر طریقت او بنماند و علاقه میان ایشان بریده گردد و اگرچه در یک بقعه باشند و هر که صحبت پیری کند از پیران پس بدل اعتراض کند برو، عقدِ صحبت بشکست و توبه بر وی واجب شد باز آنک گفته اند پیران که عقوق استادان را توبه نباشد.