شایگان به معنای شایسته است و به عنوان نام پسر به معانی سزاوار، درخور شاه، گرانبها، ارزشمند، ممتاز، عالی، شایسته و مرد بزرگ اشاره دارد. در ادبیات، قافیه کردن بخشی از کلمه که جزو اجزای اصلی آن نیست، به ویژه نشانههای جمع، مانند مشکلات، ممکنات و معجزات در دو بیت زیر به کار میرود:
دیدار تو حل مشکلات است/ صبر از تو خلاف ممکنات است/ ترسم تو به سحر غمزه روزی/ دعوی بکنی که معجزات است. شایگان به عنوان یکی از عیوب قافیه شناخته میشود و میتوان آن را هممعنی ایطای جلّی دانست.
شایگان
لغت نامه دهخدا
شایگان. ( ص مرکب ) مرکب از: شای ( = شاه ) به اضافه گان پسوند نسبت و لیاقت. سزاوار و لایق و درخور. ( برهان قاطع ). شایسته و شایان. فرد ممتاز. فرد اعلی در میان افراد و نوع آن
فرهنگ معین
[ په. ] (ص مر. ) ۱ - سزاوار. ۲ - درخور شاه. ۳ - هر چیز خوب و گران بها. ۴ - فراخ. ۵ - خزانه. ۶ - گنج شاهانه. ۷ - از عیوب قافیه است و آن تکرار علامت جمع باشد در قافیه. شایورد (یْ وَ ) (اِمر. ) ۱ - هاله، خرمن ماه. ۲ - پرده ای است از موسیقی.
فرهنگ عمید
۱. شایسته و سزاوار، لایق، درخور.
۲. ویژگی هرچیز خوب و پسندیده و گران مایه.
۳. [قدیمی] درخور پادشاه.
۴. (اسم ) [قدیمی] کار بی مزد و رایگان: اگر بگروی تو به روز حساب / مفرمای درویش را شایگان (شهیدبلخی: شاعران بی دیوان: ۳۴ ).
۵. (اسم ) (ادبی ) در قافیه، قافیۀ شعر که در آن تحکمی باشد: گرچه بعضی شایگان است از قوافی باش گو / عفو کن وقت ادا دانی ندارم بس ادات (انوری: ۳۷ ).
* شایگان خفی: (ادبی ) در قافیه، آن است که هرگاه الف و نون که دلالت بر فاعل می کند مانند گریان و خندان با الف و نون اصلی کلمه مانند زمان و مکان قافیه بشود یا آنکه یا و نون نسبت را مانند سیمین و آتشین با یا و نون اصلی مانند زمین و کمین قافیه کنند.
* شایگان جلی: (ادبی ) در قافیه، آن است هرگاه الف و نون جمع مانند یاران و دوستان با الف و نون اصلی مانند جان و دهان قافیه بشود، قدما این نوع قافیه را در غزل و قصیده بیش از یک بار نمی آوردند و هر گاه شاعری قافیۀ شایگان می آورد به آن اشاره می کرد و عذر می خواست:
فرهنگ فارسی
یا گنج شایگان.یکی از گنجهای خسرو پرویز است.
شایسته، لایق، سزاوار، گرانمایه، پسندیده، بی مزد
۱ - ( صفت ) سزاوار شاه لایق شاه شاهوار. ۲ - سزاوار شایسته درخور. ۳ - هر چیز خوب و نیکو. ۴ - فراخ گشاد عریض وسیع. ۵ - ذخیره و مال و اسباب بسیار خزانه. ۶ - گنج شاهانه. ۷ - قافیه شعر که در آن تحکمی باشد و آن بر دو قسم است: شایگان خفی ( ایطائ خفی ) آن است که حروف اصلی را با حروف زاید قافیه کنند چنان که بتر و تاریکتر را با تر ( مرطوب ) قافیه کنند یا یا و نون نسبت مانند سیمین و آتشین را با یا و نون اصلی مثل زمین و کمین قافیه آورند. در قدیم استعمال این نوع بیش از یک دو بار جایز نبود. شایگان جلی ( ایطائ جلی ) الف - بعضی حروف زاید را که میان آن ها عاده نتوان فرق کرد مکرر گرداندن مانند آب و گلاب و سازگار و کامگار. ب - قافیه آوردن الف و نون مانند نیکان و دوستان را با الف و نون اصلی مانند دامان و انسان. ۸ - کار بیمزد و رایگان هر کار تحکمی و جبری بیگار.
مرکب از شای باضافه گان پسوند نسبت و لیاقت سزاوار و لایق و در خور.
فرهنگ اسم ها
اسم: شایگان (پسر) (فارسی) (تلفظ: šāy (e) gān) (فارسی: شايگان) (انگلیسی: shaygan)
معنی: سزاوار، درخور شاه، گرانبها، ارزشمند، ممتاز، عالی، شایسته، مرد بزرگ، شایسته و شایان
جمله سازی با شایگان
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 قیمتش گنج شایگان علوم قامتش سرو بوستان ملوک
💡 زود گردد زین سپس از بخشش او رایگان بوم هر کنجی به گنج شایگان آراسته
💡 گرچه دل ویرانه شد از عشق دوست لیک گنج شایگان آمد به دست
