آیاتی

واژه تَشَابَهَ به معنای شبیه بودن و همانندی است. در اصطلاح قرآنی، این واژه به آیاتی اشاره دارد که به دلیل شباهت ظاهری با معانی دیگر، قابلیت برداشت‌های گوناگون را دارند؛ به این معنا که می‌توان آنها را به مفاهیم متفاوتی تفسیر کرد. با این حال، معنای اصلی و مقصود حقیقی این آیات متشابه، با مراجعه و کمک گرفتن از آیات «محکمات» که فقط یک معنی مشخص و روشن از آنها استنباط می‌شود، آشکار می‌گردد. برای مثال، ممکن است کسی با توجه به عبارت یدالله برداشت ظاهری از دست داشته باشد، اما با استناد به آیات محکمی که خدا را از شبیه بودن به مخلوقات منزه می‌دارد، معنای اصلی آن که قدرت و رحمت الهی است، روشن می‌شود.

در مقابل، «مُحْکَمَات» به آیاتی از قرآن گفته می‌شود که درک مقصود و مفهوم آنها نیاز به ارجاع به آیات دیگر ندارد و به تنهایی، معنایی روشن و استوار را افاده می‌کنند؛ به گونه‌ای که می‌توان بر اساس آنها عمل نمود. اما آیات متشابه برای دستیابی به تفسیر صحیح، نیازمند کنار هم قرار گرفتن با سایر آیات و بهره‌گیری از دانش «راسخون فی العلم» هستند که به گفته مفسران، مصداق کامل آن پیامبر اکرم و اهل بیت می‌باشند.
واژه «تَغَابُنِ» به معنای پشیمانی و احساس خسارت در یک معامله است. این کلمه از ریشه غَبْن گرفته شده که در اصل به معنای نوعی کلاه‌برداری یا فریب در داد و ستد است؛ بدین صورت که فرد در هنگام معامله، از ناآگاهی طرف مقابل سوءاستفاده کرده و اگر خریدار است پول کمتری بپردازد و اگر فروشنده است پول بیشتری دریافت کند. در قرآن کریم، تعبیر یوم التغابن به روز قیامت اشاره دارد؛ زیرا در آن روز، برای اهل ایمان و کفر روشن می‌شود که چه کسی سرمایه وجود خود را در دنیا به زیان انداخته و دچار خسران شده است.