اثرم

اثرم. [ اَ رَ ] ( ع ص ) آنکه دندانش از بن برافتاده است. || آنکه دندان پیشین و رباعیه وی افتاده است، یا خاص است به افتادن دندان پیشین. ( منتهی الارب ). دندان پیشین شکسته. ( تاج المصادر ). دندان بیفتاده. شکسته دندان. ( زوزنی ). مؤنث: ثَرْماء. || ( اصطلاح عروض ) اجتماع قبض و خرم یا فعول ُ خرم شود و عول ُ بماند. چون فَعْل ُ از فعولن بواسطه قبض و ثلم خیزد،اثرم خوانند. ( المعجم فی معاییر اشعارالعجم ). || اثرمان؛ شب و روز. ( منتهی الارب ). ملوان.
اثرم. [ اَرَ ] ( ع ص ) نسبتی است. رجوع به انساب سمعانی شود.
اثرم. [ اَ رَ ] ( اِخ ) احمدبن محمدبن هانی مکنی به ابوبکر از مردم اسکاف بنی جنید، از اصحاب احمدبن حنبل. و از اوست: کتاب السنن فی الفقه علی مذاهب احمد و شواهده من الحدیث. کتاب التاریخ. کتاب العلل. کتاب الناسخ و المنسوخ در حدیث. ( ابن الندیم ).
اثرم. [ اَ رَ ] ( اِخ ) علی بن المغیرة الاثرم مکنی به ابوالحسن، صاحب اصمعی و ابوعبیده. او از جماعتی از علماء و هم از فصحای اعراب روایت دارد و نیز کتب ابوعبیده و اصمعی را روایت کرده است. ( از ابن الندیم ). و صاحب معجم الأدباء آرد: وی را کتب مصححه ای بوده است که آن کتب را بر علماء خوانده و متضمنات آنها را ضبط کرده است. او درک صحبت ابوعبیده و اصمعی کرد واز آن دو لغت و ادب فرا گرفت. وفات او به سال 232 هَ.ق.، سال وفات واثق بود. او راست از کتب: کتاب النوادر. کتاب غریب الحدیث. و ابومسحل عبدالوهاب گوید که اسماعیل بن صبیح کاتب در ایام رشید ابوعبیده را به بصره خواند و اثرم را نیز حاضر آورد و اثرم در این وقت شغل وراقی می ورزید و وثاقی در خانه خود معلوم کرد و او را در آنجا بنشاند و در بروی ببست و کتب ابوعبیده را به او داد و گفت تا آنها را نسخت کند و من با جماعتی از اصحاب نزد اثرم می رفتیم و او کتاب و ورقی سفید بما میداد و میگفت آن را استنساخ کنید و شتاب میکرد و وقت تعیین میکرد که در چند ساعت ما باید آن استنساخ بعمل آریم و ماچنین میکردیم و خود اثرم نزد ابوعبیده تلمذ میکرد وابوعبیده نسبت بکتب خویش سخت ضنّت داشت و اگر میدانست که اثرم نسبت بکتب او چه میکند البته او را منع میکرد و اثرم شعر نیز میگفت و از جمله اشعار اوست:
کبرت و جاء الشیب و الضعف والبلی
و کل امری یبلی اذا عاش ما عشت
اقول و قد جاوزت تسعین حجة

(اَ رَ ) [ ع. ] (ص. ) کسی که دندان پیشین وی افتاده باشد.

۱. ویژگی کسی که دندان جلو دهن او افتاده یا شکسته باشد.
۲. (ادبی ) = ثرم

( صفت ) ۱- آنکه دندان پیشین و رباعی. وی افتاده است یا خاص است به افتادن دندان پیشین دندان پیشین شکسته دندان بیفتاده شکسته دندان ( تائ نیث آن ثریائ ). ۲ - اجتماع قبض و خرم یا فعول خرم شود و عول بماند چون فعل از فعولن بواسط. قبض و ثلم خیزد آنرا اثرم خوانند ( اثلم ).
فابجانی اصفهانی

کسی که دندان پیشین وی افتاده باشد.

💡 در چشم اهل دل اثرم هست و بود نیست عکسم من و در آینه‌ها می‌کنم سماع

💡 بلای عشق تو بر من چنان اثر کرده‌ست که پند عالم و عابد نمی‌کند اثرم

💡 نه دگر اسم به جا باز بود نی اثرم شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

💡 گفته بودی که بیایم به سراغت روزی ترسم آن روز، بیایی که نیابی اثرم

💡 به مهر او اثرم جز دریغ و درد نماند بباد رفت غبارم چنانکه گرد نماند