اساسنامه

اساس نامه. [ اَ م َ / م ِ ] ( اِ مرکب ) قانونی که برای اداره یک مجمع یا مجلس تنظیم کنند.

(اَ. مِ ) [ ع - فا. ] (اِمر. ) قانونی که برای ادارة یک انجمن یا مجلس یا سازمان اجتماعی و سیاسی تنظیم شده باشد.

قوانین و شرایطی برای تشکیل شرکت یا حزب.

( اسم ) قانونی که برای ادار. یک انجمن یا مجلس یا سازمانی اجتماعی و سیاسی تنظیم شده باشد مجموع. مواد و شرایطی که برای تشکیل شرکت حزب یا انجمنی تنظیم شود.

اَساسنا مه
سند یا قراردادی که هدف از تأسیس و نحوۀ ادارۀ اشخاص حقوقی مانند شرکت های تجاری یا مؤسسات غیر تجاری، نهادها، انجمن ها و سازمان ها را مشخص می کند. در شرکت های خصوصی، اساسنامه توسط مؤسسان اولیۀ شرکت تهیه می شود و به تصویب اولین مجمع عمومی شرکت می رسد و هر کس که بعداً وارد شرکت شود نیز باید آن را بپذیرد. اصلاح اساسنامه و تغییر آن در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است. در شرکت های دولتی که بیش از ۵۰ درصد سرمایۀ آن متعلق به دولت است، اساسنامه توسط دستگاه دولتی ذیربط، که نمایندۀ سهامدار بودن دولت در شرکت است، تهیه می شود و حسب مورد به تصویب مجلس یا هیئت وزیران می رسد و برای اصلاح بعدی آن نیز به همین ترتیب عمل می شود. موضوعاتی مانند نوع شرکت (سهامی خاص، سهامی عام، با مسئولیت محدود، تضامنی، تعاونی)، مدت شرکت، میزان سرمایۀ اولیه و سهام، نحوۀ تشکیل مجمع عمومی عادی و فوق العاده، تعداد مدیران، اختیارات مجمع و هیئت مدیره، انتخاب بازرس، و بالاخره نحوۀ انحلال و تصفیۀ شرکت در اساسنامه پیش بینی می شود.

💡 اسناد کوتاه مدت مانند تقاضانامه‌های معمولی یا اسنادی است که برای انجام امور شخصی کارکنان یا مثلاً در جریان ترمیم سازمان مربوط ایجاد می‌گردد، که این گونه اسناد به سرعت کامل می‌شوند و به همان سرعت نیز فاقد ارزش می‌گردند. اسناد بلند مدت اداری نیز نظیر اساسنامه‌ها، قوانین، آیین‌نامه‌ها، قراردادها که در برگیرنده سیاست‌ها، تعهدات، و حدود و وظایف و مسؤولیتهای کلی سازمان می‌باشد.

💡 شورای اروپا با اساسنامه تأسیس خود در سال ۱۹۴۹ و کنوانسیون حقوق بشر و آزادی‌های اساسی که از سال ۱۹۵۳ لازم الاجرا شد، سیستمی مبتنی بر حقوق بشر و حاکمیت قانون ایجاد کرد. روبر شومان، وزیر امور خارجه فرانسه، بحث در مورد دموکراسی فرا ملی را در سخنرانی‌های خود در سازمان ملل، هنگام امضای اساسنامه شورا و در یک سری سخنرانی‌های دیگر در سراسر اروپا و آمریکای شمالی آغاز کرد.

💡 اساسنامه حزب کمونیست چین بر نقش حزب در ترویج دموکراسی سوسیالیستی، توسعه و تقویت نظام حقوقی سوسیالیستی و در تحکیم عزم عمومی برای اجرای برنامه نوسازی تأکید می‌کند.

💡 پس از خروج رضاشاه از ایران در شهریور ۱۳۲۰، عبدالقدیر آزاد در شمار زندانیان سیاسی آزادشده بود. او در دورهٔ رضاشاه مجموعاً ۱۵ سال در زندان به سر برد. مدتی با گروه ۵۳ نفرهٔ کمونیستی هم‌بند بود ولی پس از رهایی با نگارش اسرار زندان قصر از آنان انتقاد کرد. در اولین جلسات حزب تودهٔ ایران به دعوت سلیمان اسکندری شرکت کرد و مسئول تنظیم اساسنامهٔ آن شد ولی اولین کسی بود که از آن کناره‌گیری کرد.

💡 در ۲۸ آبان ۱۳۱۱ نظام‌نامه اجرایی قانون عتیقه‌جات در ۴ فصل به تصویب رسید؛ که طبق آن آثار ملی دوران قاجار در این لیست جایی نداشتند. در ۲۳ آذر ۱۳۱۳ اساسنامه جدید آثار ملی ایران به تصویب رسید که طبق لایحه‌ای، حفاظت و مرمت آثار دوره قاجار که جنبه عمومی داشت نیز مشمول قانون عتیقات سال ۱۳۰۹ شد.