اخترزیست‌شناسی

{astrobiology} [نجوم] بررسی علمی احتمال وجود حیات در دیگر نقاط عالم

اخترزیست شناسی یا برون زیست شناسی ( به انگلیسی: Astrobiology ) بررسی منشأ و خاستگاه، فرگشت، توزیع، و آیندهٔ حیات در جهان: زندگی فرازمینی و نیز حیات بر روی زمین است که اخترزیست شناسانِ میان رشته با به کارگیری آموخته های فیزیک، شیمی، اخترشناسی، زیست شناسی، زیست شناسی مولکولی، بوم شناسی، سیاره شناسی، جغرافیا، و زمین شناسی، به مطالعهٔ آن می پردازند. این رشته برای نخستین بار در ماه مهٔ ۱۹۹۸ توسط سازمان ناسا با ایجاد مؤسسهٔ اخترزیست شناسی ناسا در مرکز پژوهشی ایمز ( Ames ) بنیان گذاری شد. در حقیقت اختر زیست شناسی حوزهٔ تحقیق مشخصی ندارد؛ می توان گفت آن تلفیقی از چندین حوزهٔ علمی است که کاوش حیات برون زمینی و مطالعه دربارهٔ دیگر سیارات منظومهٔ شمسی و قمرهایشان از منظر زیست شناسی، وضعیت حیاتی فضانوردان در شرایط خارج از زمین و نیز پی بردن به این که حیات روی زمین از کجا منشأ گرفته است از وظایف اخترزیست شناسی است. توجه ویژه به چیستان پیچیدهٔ «بودن» یا «نبودنِ» گونه ای از زندگی در بیرون از کرهٔ خاک و این که اگر پاسخ مثبت باشد چگونگی و بود راه هایی که می توان به جست وجوی آن پرداخت، انگیزهٔ وجودی پژوهش های اخترزیست شناسی است.
اختر زیست شناسی تنها با تکیه بر دستاوردهای علمی اخیر به طور شایسته ای گام به جلو برداشته است. این دانش به ما اجازه می دهد تا یافته های مربوط به اخترشناسی و زیست شناسی را در کنار هم بتوانیم بررسی کنیم. یک نمونهٔ عالی از دستاوردهای اخترزیست شناسی را می توان در مأموریت های مریخ نوردان دانست که توانستند داده های بسیاری از شرایط محیطی حاکم بر مریخ نظیر ویژگی های جوی، شیمیایی، دما و سایر موارد جمع آوری و به زمین مخابره نمایند. تحقیقات انجام شده بر روی شدت دوست ( اکستروموفیل ) ها، یعنی موجودات زنده ای که شرایط سخت مثل دمای بالا و پائین و فشارهای غیر متعارف برای حیات را ترجیح می دهند، اطلاعات تکان دهنده ای از میزان تنوع این موجودات به ما داده است. این اطلاعات ما را به فکر فرو می برد که زندگی تقریباً در تمامی مکان های کره زمین در جریان است. ترکیب دو علم اخترشناسی و زیست شناسی منجر به پی بردن به این حقیقت شده است که برخی میکروبها قطعاً می توانند در محیط کره مریخ بقا یابند؛ ولی با این حال هنوز موجود دارای حیاتی روی مریخ یافت نشده است. اخترزیست شناسی همچنین در پی یافت مکان هایی است که حیات را در خود جای داده اند. این دانش پرسش های مهمی مطرح می کند:

بررسی علمی احتمال وجود حیات در دیگر نقاط عالم.

💡 با این حال، اخترزیست‌شناسی همچنان نظر به نبود نمونه‌های واقعی برای مطالعه محدود مانده‌است، چراکه همهٔ حیات موجود بر روی زمین از یک نیای مشترک منشأ گرفته‌است و نتیجه‌گیری دربارهٔ ویژگی‌های کلی حیات بر اساس مطالعهٔ یک نمونه واحد دشوار است.

💡 یک نمونهٔ عالی از دستاوردهای اخترزیست‌شناسی را می‌توان در مأموریت‌های مریخ نوردان دانست که توانستند داده‌های بسیاری از شرایط محیطی حاکم بر مریخ نظیر ویژگی‌های جوی، شیمیایی، دما و سایر موارد جمع‌آوری و به زمین مخابره نمایند.

💡 به‌طور کلی ترسیم آینده‌ای از جایگاه انسان در فضا، بستگی به موفقیت‌هایی است که در حوزه اخترشناسی و اخترزیست‌شناسی بدست می‌آیند. آموزش فلسفه حقیقی کاوش‌های فضایی و آماده نمودن انسان‌ها برای رویارویی با هر کشف جدید از ضروریات علم اخترزیست‌شناسی است. در صورت کشف تمدن هوشمند فرازمینی، انسان‌ها چگونه واکنش خواهند داد.

💡 برون زیست‌شناسی یا اگزوبیولوژی حوزه‌ای از دانش اخترزیست‌شناسی است که به مطالعه واکنش‌های حیاتی، زیست‌شناسی مولکولی و چگونگی ساز و کارهای زیستی در شرایط فضا و دیگر سیارات می‌پردازد. اینکه حیات در فضا و دیگر سیارات به چه شکلی است، چه رفتاری دارد و در چه مکان‌هایی از فضا می‌تواند شکل گیرد از سوالاتی است که برون زیست‌شناسی در جستجوی پاسخ به آن است.