سرطان‌زا

{carcinogen} [علوم دارویی] ویژگی مادۀ ایجادکنندۀ سرطان

سرطان زا (carcinogen)
هر عاملی که احتمال سرطانی شدن (← سرطان) یاخته را افزایش دهد. انواع مواد شیمیایی، برخی از ویروس ها، پرتوهای ایکس، و دیگر پرتوهای یون ساز از آن جمله اند. این اصطلاح غالباً برای سرطان زاهای شیمیایی به کار می رود.

ویژگی مادۀ ایجادکنندۀ سرطان.

💡 اجاق‌های گاز، دردسرهای ناشی از ساعت‌ها آشپزی در مقابل آتش و دود در روش‌های قدیمی‌تر را کم نموده‌اند. با این وجود، برخی محققان بر این اعتقادند که آشپزی با اجاق گاز، بخارات و سموم سرطان‌زای بیشتری را تولید می‌کند و خطر ابتلا به برخی از انواع سرطان را افزایش می‌دهد.

💡 آلاینده‌های آلی پایدار مانند آفت‌کشهای آلی کلره و بیفنیل‌های پلی‌کلرینه یک‌سری مواد هستند که در همه اجزای محیط زیست یافت می‌شوند. این مواد بخاطر ویژگی‌های جهش‌زایی، سرطان‌زایی و سمیت بالایی که دارند برای محیط زیست و موجودات زنده خطرناک هستند.

💡 در طول قرن بیستم، به مرور خطرات استفاده از آزبست در صنعت روشن شده. تا کنون در بیش از پنجاه کشور دنیا استفاده از این ماده ممنوع شده‌است. آزبست سرطان‌زا بوده و نظر جامعهٔ علمی به عدم استفاده از آن است. به علت ترس از خطرات احتمالی استنشاق ذرات بسیار ریز آزبست، در بسیاری از کشورها، خانه‌ها و ساختمان‌های قدیمی را از این ماده پاکسازی می‌کنند.

💡 در مورد اثر آکریلامید بر سلامت عمومی ابهامات زیادی وجود دارد. مواجهه شغلی با مقادیر بسیار زیاد آکریلامید باعث تخریب عصبی افراد شده‌است. در مطالعات مشاهده شده‌است که آکریلامید در دوزهای بالا می‌تواند در حیوانات ایجاد سرطان کند. به همین دلیل محققان پیشنهاد می‌کنند که ممکن است آکریلامید در انسان‌ها نیز سرطان‌زا باشد.