کتابهای حاشیهنویسیشده بر اصول کافی، از جمله آثار ارزشمند در شرح و توضیح این کتاب حدیثی مهم شیعه هستند. دو نمونه شاخص از این حواشی، «الحاشیة علی اصول الکافی» اثر سید احمد بن زینالعابدین علوی عاملی و «الحاشیة علی اصول الکافی» تألیف ملا محمدامین استرآبادی (متوفی ۱۰۳۶ ق) میباشد. این دو اثر، هرچند هر دو در قالب حاشیه بر اصول کافی نگاشته شدهاند، اما از لحاظ محتوا، روش و گسترهٔ کار، تفاوتهای چشمگیری با یکدیگر دارند.
حاشیهٔ علوی عاملی که توسط سید صادق اشکوری تحقیق شده، حاشیهای مختصر با ساختار کلاسیک «قال اقول» است. این اثر با دو مقدمه از کنگرهٔ بینالمللی کلینی و محقق کتاب آغاز میگردد. نویسنده در این شرح، عمدتاً بر جنبههای ادبی و فلسفی احادیث تمرکز کرده و از آرای فیلسوفانی چون میرداماد و صدرالدین شیرازی بهره برده است. توضیحات محشی بسیار گزیده است و تنها بر مواضع مهم احادیث، حاشیه زده شده است. این رویکرد باعث پرهیز از تکرار و پوشش دادن بخش عمدهای از اصول کافی در حجمی فشرده شده است.
در مقابل، حاشیهٔ ملا محمدامین استرآبادی، اثری مفصلتر است که از خطبهٔ شیخ کلینی آغاز و تا «باب الدعابة و الضحک» از کتاب العشرة ادامه مییابد. شیوهٔ کار در این کتاب به این صورت است که پس از ذکر بخشی از عبارت کافی با عنوان «قوله»، به توضیح و تفسیر آن پرداخته میشود. بر اساس شواهد موجود، این حاشیه تا نیمههای کتاب ایمان و کفر اصول کافی را دربرمیگیرد. استرآبادی علاوه بر این حاشیه، شرح مفصلی نیز بر اصول کافی دارد که با عنوان «تعلیقات» شناخته میشود.