استحسان قیاسی

[ویکی فقه] استحسان قیاسی عدول از حکم قیاس جلیّ به مقتضای قیاس خفیّ است.
استحسان قیاسی از اقسام استحسان و به معنای ترجیح دادن مقتضای قیاس خفی و عمل کردن به آن در برابر قیاس جلی، به خاطر صحیح تر و مطلوب تر بودن نتیجه آن است؛ برای مثال، سارقی به قطع شدن دست راست محکوم می شود، ولی مجری حکم از روی خطا، دست چپ وی را قطع می کند؛ در این صورت، بنا بر قیاس جلی، مجری ضامن بوده و باید دیه بپردازد چون، برای مثال، اگر به جای دست چپ، بینی او را می برید ضامن بود، پس در این مورد نیز ضامن است اما گفته شده که هر چند دست چپ اشتباهی قطع شده، ولی مأمور، ضامن نیست، چون منفعت دست راست از دست چپ بیشتر است. در نتیجه، مصلحت در عمل نکردن به قیاس جلیّ و حل نمودن مشکل با عمل کردن به قیاس خفی است که به موجب آن، مأمور ضامن نیست، زیرا مجرم آسیب کمتری دیده و دست راست وی سالم مانده است.
نظر اهل سنت
اهل سنت این استحسان را، برخلاف استحسان عرف و اجماع، قابل سرایت دادن به موارد مشابه می دانند.