«قسط فارسی» نامی است که در منابع طب سنتی و متون داروشناسی کهن برای یکی از گیاهان دارویی به کار رفته و به نوعی از قسط سفید یا قسط ابیض اشاره دارد که در برخی منابع با نام «ماردارو» نیز شناخته میشود. این واژه در اصل معرب و برگرفته از زبانهای کهن مانند سریانی دانسته شده و در زبانهای مختلف نامهای گوناگونی برای آن ذکر شده است که نشاندهنده گستردگی شناخت این گیاه در فرهنگهای مختلف است. در متون طب سنتی، این گیاه با نامهایی مانند «هزارفشان» یا «هزارگشان» نیز آمده که به ویژگی شاخهدار بودن یا شکل ظاهری آن اشاره دارد و در برخی منابع معنای آن به صورت نمادین به «هزار شاخه» تعبیر شده است. همچنین در برخی مناطق ایران، نامهایی مانند «ماردار» و «کرم دشتی» برای آن به کار رفته که بیانگر کاربردهای محلی و شناخت بومی این گیاه است. از نظر ویژگیهای گیاهشناسی، قسط فارسی گیاهی خاردار و شبیه تاک انگور توصیف شده که ساقههای پیچنده و برگهایی مایل به گرد دارد و بر روی گیاهان دیگر میپیچد. میوه آن کوچک، به اندازه نخود و به رنگ سرخ یا تیره است که در فصل زمستان نیز روی گیاه باقی میماند و از نظر طعم دارای تندی، تلخی و خاصیت قابض است. در منابع دارویی قدیم آمده است که این گیاه در کوهستانهای فارس بهوفور یافت میشده و به دلیل خواص دارویی، بهویژه در درمان برخی سموم و گزیدگیها، مورد استفاده قرار میگرفته است. همچنین در برخی متون، ریشه یا بخشهای خاصی از آن با نام «عودالحیه» شناخته شده و به عنوان گیاهی با کاربرد دارویی قوی معرفی شده است. در طب سنتی، قسط فارسی گاهی با قسط تلخ اشتباه گرفته یا جایگزین آن در عطاریها عرضه میشده است. به طور کلی، قسط فارسی نامی قدیمی برای گیاهی دارویی با ویژگیهای خاردار، تلخ و درمانی است که در متون طب سنتی ایرانی و اسلامی جایگاه مهمی داشته و در درمان برخی بیماریها و سموم مورد استفاده قرار میگرفته است.
قسط فارسی
لغت نامه دهخدا
قسط فارسی. [ ق ُ طِ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) قسط ابیض مُرّ است که به فارسی ماردارو نامند. ( تحفه حکیم مؤمن ). رجوع به قُسط شود.
فرهنگ فارسی
قسط ابیض مر است که بفارسی ماردارو نامند.
