دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] بَدیع ِ بَلْخی، ابومحمد بدیع بن محمد بن محمود بلخی، از شاعران فارسی گوی سده ۴ق /۱۰م (عصر سامانی )، مداح ابویحیی طاهر بن فضل بن محمد چغانی (د۳۸۱ق /۹۹۱م )، امیر چغانیان در ماوراءالنهر بوده است.
کهن ترین مأخذ درباره او لباب الالباب عوفی (تألیف: سده ۷ق ) است که بجز نام و نسب و نام ممدوح بدیع، آگاهی دیگری از زندگی او به دست نمی دهد. همچنین عوفی چند بیت از قصیده شاعر در مدح امیر چغانی و دو بیت پندآموز در زمینه دوری جستن از غفلت از وی نقل می کند و با هدف نقد شعر، شعر بدیع را «مصنوع و رفیع » می خواند. پیش از عوفی، اسدی طوسی در لغت فرس ذیل واژه «غَرچه » بیتی از شاعری به نام بدیعی شاهد می آورد که معلوم نیست همان بدیع بلخی یا شاعری دیگر.
دیدگاه عرفات العاشقین
پس از عوفی، اوحدی تقریباً عین مطالب عوفی را نقل کرده است. هدایت گزارش مختصر عوفی و سروده های بدیع بلخی را ذیل نام «بدایعی بلخی » بیان کرده، و او را از جمله شاعران روزگار سلطان محمود غزنوی به شمار آورده است. وی در ادامه سخن می افزاید: بدایعی بلخی، پندنامه انوشیروان یا منظومه راحه الانسان را در بحر متقارب به رشته نظم کشیده است.
دیدگاه فروزانفر
فروزانفر بدیع بلخی و بدایعی بلخی را یک شاعر می داند و صفا بر آن است که بدیع و بدایعی نام دو شاعر است و بدیع در دوره سامانیان می زیسته، و سراینده قصیده ای است در مدح امیر چغانی و بدایعی به دوره غزنوی تعلق دارد و سراینده پندنامه انوشیروان است و هدایت به خطا اشعار بدیع را به بدایعی نسبت داده است این مسأله که سراینده منظومه ۴۰۹ بیتی راحةالانسان یا پندنامه انوشیروان، چنانکه در مقدمه منظومه آمده، شاعری است متخلص به «شریف » و در منظومه خود شعر عنصری (د ۴۳۱ق /۱۰۴۰م ) را نیز تضمین کرده است، نیز مؤیدنظر فروزانفر تواند بود.
